دریافت Xml شماره جاری  
 تابستان   1392 - شماره (12)- سال 3  میزان بازدید : 531

بررسی نقش وقف در توسعه و سامان دهی فضایی شهرها (مطالعة موردی: شهر لالجین)

نویسندگان:  احمد پوراحمد (نویسنده مسئول) ایوب منوچهری میاندوآب حسین رفیعی مهر عارف آقاصفری

صفحات از: 5 - 14

 تعداد بازدید:  45

 تعداد دانلود:  14

چکیده

موقوفات در تأسیس و تداوم حیات نهادها و مراکز فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی تأثیر فروانی داشته و توانسته اند، در دوره های مختلف تاریخ، منشأ حرکت های مؤثّری باشند. در شهرهای ایران نیز وقف همیشه باعث شکل گیری و انتظام فضایی اماکن عمومی و متعاقب آن توسعۀ شهرها بوده است. اما در مواردی وقف اراضی نتوانسته در توسعة جامعه موفق عمل کند که، دلایل مختلفی از جمله مبهم بودن مورد وقف، باعث ایجاد تنش در جوامع شهری و روستایی شده است. هدف این مقاله بررسی تأثیر وقف در توسعة اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی شهر لالجین بوده است. برای این منظور از روش پیمایشی استفاده شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساختارمند بوده است. نتایج نشان می دهد که وقفی بودن شهر لالجین و اراضی آن علاوه بر این که در توسعة آن نقش مثبتی نداشته، آثار منفی گوناگونی از جنبه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی در بر داشته است. بر اساس پاسخ مردم، وقف شهر و اراضی آن در تمام زمینه ها آثار منفی داشته و در واقع فرضیه تحقیق، که متشکل از 24 سؤال یا فرضیه فرعی بود، اثبات شده است.

واژگان کلیدی

وقف، توسعه، شهر، لالجین،

برنامه ریزی فضاهای امن شهری مبتنی برتفکیک جنسیّتی با رویکرد CPTED (نمونه موردی: محلّه فرهنگیان، شهر بناب)

نویسندگان:  حسین کلانتری خلیل آباد (نویسنده مسئول) روناک اردکانی سروه سراجی عطیه پوراحمد

صفحات از: 15 - 26

 تعداد بازدید:  54

 تعداد دانلود:  12

چکیده

امروزه توجّه به مفهوم امنیّت شهروندان و روش های ارتقای آن، از اولویّت های اساسی حرفه مندان و نظریّه پردازان شهری محسوب می شود. جدای از اثرات اجتماعی و فرهنگی ناشی از برنامه ریزی و طرّاحی محیط های امن شهری بر الگوهای رفتار شهروندی و بهبود کیفیّت محیطی نواحی سکونتی، تبیین ویژگی و اثرات مرتبط بر نقش کالبدی شهر بر کاهش جرایم شهری یا کاستن از وقوع جرم، موضوع مستقل و با اهمیّتی است که در قالب نظریّه های نوین شهرسازی و نقش کالبدی شهر (برنامه ریزی و طرّاحی شهری) در کاهش و پیشگیری از جرایم شهری اشاره می شود. این امر به این دلیل اهمیّت دارد که در فرآیندهای برنامه ریزی فضاهای شهری کمتر به توانمندی های بالقوة مناطق شهر و ساختمان ها، در کاهش یا جلوگیری از جرائم، توجّه می شود. امروزه حضور زنان در فضاهای شهری با عوامل متعدّدی محدود می شود. در حالی که دست یابی به جامعۀ پایدار و عادلانه بدون مشارکت و حضور فعّال زنان امکان پذیر نیست. این امر نیازمند بازنگری در مبانی سیاست های شهر با تأکید بر نقش زنان به عنوان شهروند (نه جنس دوم) است. محلّه فرهنگیان واقع در شهرستان بناب به علّت قرار گرفتن در حاشیة پیرامونی محدودة شهر دارای شرایط ویژه ای از نظر پراکنش زمین های بایر و باغ ها است که امنیّت ساکنان بویژه زنان را به مخاطره انداخته است. برهمین پایه، در این نوشتار سعی شده است با تکیه بر روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از داده های اسنادی، مرور متون و منابع و برداشت های میدانی از طریق پرسشنامه به معایب و مزایای تفکیک جنسیّتی در برنامه ریزی کالبدی با توجّه به رویکرد CPTED در قالب جدول سوات پرداخته شود و در نهایت پیشنهادها و راه حل های بنیادی از جمله احداث لبة تجاری فعّال و پرورش اقتصاد شبانه، حذف فضاهای خاموش و... در جهت بهبود الگوی برنامه ریزی شهر ارائه شود.

واژگان کلیدی

فضای شهری، فضای عمومی، امنیّت، تفکیک جنسیّتی، CPTED،

تدوین چارچوب مفهومی تعامل شهر و آیین های جمعی و بررسی مصداق آن در آیین های عاشورایی

نویسندگان:  مهران علی الحسابی (نویسنده مسئول) عصمت پای کن

صفحات از: 27 - 36

 تعداد بازدید:  41

 تعداد دانلود:  13

چکیده

آیین ها را می توان به آداب و رسومی تعبیر کرد که طی سال های طولانی شکل گرفته اند و روابط و مناسبات انسان ها با جامعه، محیط و تاریخ و نیز روابط میان شهروندان را در فضایی نمادین تعریف و تنظیم می کنند. آیین ها ریشه در باورها، احساسات و هویّت اجتماعی مردم دارند و به همین دلیل، اغلب، برگزاری آن ها به شکلی خودانگیخته از سوی افراد جامعه صورت می پذیرد. آیین از یک سو به مثابه فعالیّتی اجتماعی در ارتباط تنگاتنگ با فضاست، بر آن تأثیر می گذارد و از آن تأثیر می پذیرد. از سوی دیگر به مثابه پدیده ای فرهنگی، قابلیّت حمل روابط اجتماعی و فرهنگی را در شهر دارد. از این رو، آیین را می توان پدیده ای فضایی و به تبع آن پدیده ای شهری دانست. بنابراین آیین های جمعی همواره در تعامل با شهر، رد و اثر خود را برکالبد و محتوای آن برجای گذاشته اند. مقاله حاضر در پی شناسایی نحوة ارتباط میان شهر و آیین های جمعی است. بدین منظور با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و در قالب مطالعه ای کیفی، با شناخت ماهیّت آیین های جمعی و بررسی دیدگاه های موجود شهرسازی در بارة موضوع، مدل مفهومی چگونگی این تعامل ارائه گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که آیین های جمعی به عنوان کنشی اجتماعی، نمادین و تکرارپذیر، از طریق چهار معیار آزادی، تداوم، ارتباط و انطباق بر سه مؤلفۀ اصلی شهر، کالبد، معنا و فعالیّت تأثیر می گذارند. در نهایت نیز به منظور تدقیق و تصدیق یافته های پژوهش، با استفاده از چارچوب مفهومی به دست آمده، نقش آیین های عاشورایی به عنوان وسیع ترین و تأثیرگذارترین آیین جمعی بر معنا، فعالیّت و کالبد شهر ایرانی بررسی شده است.

واژگان کلیدی

آیین های جمعی، کالبد شهر، معنا، فعالیّت، آیین های عاشورایی،

مدیریّت ارزش گذاری در بافت‏های تاریخی «با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی» (نمونة موردی: مطالعه در محور تاریخی خیابان لاله‏زار)

نویسندگان:  پیروز حناچی عباس آذری (نویسنده مسئول) سعید محمود کلایه

صفحات از: 37 - 46

 تعداد بازدید:  62

 تعداد دانلود:  20

چکیده

رویکرد حفاظت از آثار ارزش مند معماری به عنوان عناصری هویّت‏بخش ـ در قالب توسعه، تعمیر و مرمت ـ همواره به‏عنوان رکنی اساسی در تاریخ معماری این مرز و بوم محسوب شده است. در قرن حاضر، ضرورت بازبینی نحوۀ انجام بررسی‏ علمی برای اولویّت‏بندی آثار، به منظور ثبت و حفاظت از آن ها، احساس می شود. این امر به‏واسطۀ گسترش شهرها، تغییر رَویۀ حفاظت از این آثار و پیچیده‏تر شدن امر حفاظت، تعدّد آثار و تغییر در نگرش مردم (به‏عنوان استفاده کنندگان از این فضاها) و مدیران شهری پدید آمده است. این پژوهش بر آن است تا با به‏کارگیری فن آوری سیستم اطلاعات جغرافیایی و تعریف و تحدید مجدد نظام ارزش‏گذاری بر آثار معماری موجود، در فضای یکی از خیابان های تاریخی تهران (خیابان لاله زار) به سندی معتبر بر پایۀ شاخص‏های ارزشی آثار معماری‏، به منظور نحوة دخالت در فرآیند بهسازی و نوسازی آن، دست یابد. در بخش نخست پژوهش، ارزش‏گذاری مورد بحث قرار گرفته و در بخش دوم از منظر تکنیکی به چگونگی به‏کارگیری سیستم اطلاعات جغرافیایی (با عنوان ابزاری نوین)، با رویکرد ارزش‏گذاری و انطباق آن با موضوع مرمت پرداخته شده است. برای دست یابی به این هدف، ابتدا به روش میدانی اطلاعات مورد نیاز گردآوری شده و در ادامه با تحلیل آن، خروجی‏های مورد نیاز، در قالب نقشه‏های کمّی و کیفی در ارتباط با ارزش‏های مورد نظر، تهیه شده است. اطلاعات به دست آمده و قیاس آن با شرایط موجود، ضرورت تغییر در رویکرد ارزیابی ارزشی آثار و لزوم به‏کارگیری شیوه‏های نوین را در گرد‏آوری داده ها و تحلیل آن ها تأیید می‏کند.

واژگان کلیدی

ارزش گذاری، میراث فرهنگی، حفاظت، ابنیۀ تاریخی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، مستندسازی،

مطالعة تطبیقی معماری کاروان سراهای برون شهری و شهری ناحیة اصفهان در دورة صفویه (مطالعة موردی: کاروان سراهای مهیار و مادرشاه)

نویسندگان:  آرزو حسینی (نویسنده مسئول) محمود ارژمند

صفحات از: 47 - 58

 تعداد بازدید:  41

 تعداد دانلود:  14

چکیده

منابع تاریخی حکایت از آن دارند که بنیان گذار کاروان سرا، هخامنشیان بودند. کاروان سراها از لحاظ محل استقرار، به دو گونۀ برون شهری و شهری تقسیم شده اند. شکوفایی کاروان سراهای ایران مربوط به دورة صفویه است. در این دوره رونق تجاری- اقتصادی به خصوص در اصفهان، سبب استقرار کاروان سراهای شهری و برون شهری بسیاری در ناحیة اصفهان شد. اما از اوایل قرن بیستم و با اختراع وسیلة نقلیه موتوری، كاروان سراهای برون شهری از رونق افتاد و از آن ها بیش تر به عنوان جایگاه و منطقة نظامی استفاده شد؛ برخی از کاروان سراهای شهری نیز هم چنان به فعالیّت اقتصادی خود ادامه داده و برخی دیگر نیز تغییر کاربری داده و به صورت پارکینگ، انبار کالا و کارگاه های تولیدی درآمده اند. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که چه تفاوت ها و شباهت هایی در کاروان سراهای برون شهری و شهری ناحیة اصفهان در دورة صفویه وجود داشته است. بر این اساس، با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و میدانی و استفاده از روش قیاسی به بررسی و مقایسة گونه های شاخص و هم ارز کاروان سراهای برون شهری (مهیار) و شهری (مادرشاه) پرداخته و ایده های رایج در این کاروان سراها بازشناسی شده است. الگوگیری از چنین تجربه هایی می تواند در طرّاحی فضاهای تجاری- اقامتی پاسخگوی نیازهای امروزی باشد. با مقایسة کاروان سراهای مهیار و مادرشاه تفاوت هایی در جزئیات این دو کاروان سرا هم چون ورودی، میان سرا، حجره، اصطبل ها و... دیده شد؛ اما از طرفی ویژگی های مشترکی نیز مانند نزدیکی و پیوستگی مکانی با بازارچه و سایر فضاهای معماری، فرم درونگرای (حیاط مرکزی) چهار ایوانی، انتظام فضایی ورودی اصلی و... مشاهده گردید. بنابراین با توجّه به تأخر زمانی ساخت کاروان سرای مادرشاه نسبت به کاروان سرای مهیار، می توان احتمال داد که الگوی کلی کاروان سرای شهری مادرشاه ملهم از کاروان سرای برون شهری مهیار بوده است.

واژگان کلیدی

کاروان سرای برون شهری، کاروان سرای شهری، دورة صفویه، اصفهان، مطالعه تطبیقی،

واکاوی مؤلّفه های شهر زیارتی مطلوب (مورد مطالعه شهر مشهد)

نویسندگان:  مژگان عظیمی هاشمی (نویسنده مسئول) فائزه اعظم کاری جعفر خیرخواهان مژگان ثابت تیموری سعید شریعتی

صفحات از: 59 - 70

 تعداد بازدید:  50

 تعداد دانلود:  14

چکیده

این نوشتار در مقام واکاوی مؤلّفه های شهر زیارتی مطلوب با تاکید بر شهر مشهد می باشد. به لحاظ مفهومی مدل شهر زیارتی مطلوب شامل ابعاد و شاخص های چندگانة محیطی و کالبدی، اقتصادی، مدیریتی و سیاست گذاری و اجتماعی- فرهنگی است. در این مطالعه، ترکیبی از روش های اسنادی، بحث گروهی، تحلیل ثانویه، پیمایش محدود، تحلیل سلسله مراتبی (تصمیم گیری چندگزینه ای به شیوة فازی) به کار گرفته شد. به لحاظ مفهومی مدل شهر زیارتی مطلوب، نظامی دارای تعادل است که دارای چهار کارکرد اصلی تطابق با محیط، دستیابی به هدف، انسجام اجتماعی و پایداری الگوهای فرهنگی توسط خرده نظام های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شهر است و رابطة درون و بین هر یک از خرده نظام ها با الگوی تعادلی و نفوذ متقابل، زمینة حفظ و پایداری سیستم را فراهم می سازد. مؤلّفه های اصلی و شاخص های پیشنهادی در فرآیند مطالعات نظری و بررسی تجارب جهانی در ارائة شاخص های مطلوب (در وجوه متفاوت)، پس از مصاحبه با کارشناسان و مدیران اصلاح شد و در نهایت پس از جمع بندی دیدگاه ها و به کارگیری تکنیک تحلیل عاملی تأییدی برخی از شاخص های اولیّه حذف یا ادغام شدند و برخی تغییر یافتند. در نهایت، برای چهار بُعد اصلی در مجموع بیست مؤلّفه و صد شاخص برگزیده شد.

واژگان کلیدی

شهر زیارتی مطلوب، توسعة زیارت، رویکرد نظام واره، تکنیک AHP فازی،

بازشناسی تاریخی تحوّلات معماری در ارسن مجموعه شیخ شهاب الدّین محمود اهری

نویسندگان:  محمدباقر کبیرصابر (نویسنده مسئول) محمدرضا ابراهیمی

صفحات از: 71 - 78

 تعداد بازدید:  44

 تعداد دانلود:  10

چکیده

یکی از ساختارهای هویّت بخش به سیمای کالبدی شهر اهر، مجموعة تاریخی شیخ شهاب الدّین است؛ مجموعه ای از دوران شكوفایی عرفان و تصوّف در منطقه آذربایجان در قرون هفتم تا یازدهم (هـ.ق.). این مجموعة تاریخی علی رغم این که در زمرۀ آثار فاخر معماری ایرانی قرار دارد، تاکنون از بررسی های کافی در زمینة شناخت تاریخی و شناخت کیفیات معماری بی نصیب بوده است. در نوشتار حاضر، که برآمده از پژوهشی مستقل به منظور تبیین تأثیر زمان بر نحوة تکوین ارسن این مجموعه است، به برخی از خلأهای علمی موجود در این زمینه و با طرح دو پرسش پاسخ داده شده است: الف) دلیل وجودی پیدایش خانقاه شیخ شهاب الدّین در اهر چیست؟ ب) مراتب آفرینش و گسترش ساختاری این مجموعه متأثر از چه مؤلفه هایی است؟ از آن جایی که این پرسش ها، در بستر تاریخی مطرح شده اند، از روش توصیفی تاریخی استفاده شده است. یافته ها حاکی از آن است که هستة اولیة مجموعة شیخ شهاب الدّین، متأثر از شرایط فرهنگی و اجتماعی عصر ایلخانی است و با احداث فضاهایی ساده که برای برپایی خانقاه شیخ لازم بود، بنا نهاده شد و در همان دوره نیز توسعه ها پیدا کرده این مجموعه در عصر صفوی توسعه چشمگیری داشت. در این دوره به دلیل علایق سیاسی دربار صفوی، توجّه وافری به این مجموعه شد و کیفیّت و کمیّت ساختاری آن تحوّل اساسی یافت. ویژگی شاخص این مرحله از تحوّلات کالبدی این است که در قالب طرحی جامع بدان نگریسته شد و تمامی ساختارهای پراکنده قبلی در هیأت منظومة معماریِ واحد به نظم آورده شد. نکته مهم در فرآیند تکوین مجموعة شیخ شهاب الدّین آن است که علی رغم آفرینش تدریجی، یکپارچگی تحسین برانگیزی در روابط معماری مجموعه مشاهده می شود؛ موضوعی که خود جلوه ای ممتاز از خرد و انعطاف پذیری معماران ایرانی است.

واژگان کلیدی

شیخ شهاب الدّین محمود اهری، معماری خانقاهی، مجموعه معماری، تکوین کالبدی،

بازشناسی و حفاظت ارزش های موجود در اثر تاریخی «قبّه سبز» کرمان

نویسندگان:  محسن محمدی (نویسنده مسئول) محمد محمدی منصور خواجه پور

صفحات از: 79 - 88

 تعداد بازدید:  169

 تعداد دانلود:  47

چکیده

بنای قبّة سبز متعلق به قراختاییان کرمان است و قدمت آن به قرن هفتم هجری می رسد. مجموعه آثار زمان قراختاییان، خصوصاً ترکان خاتون، یکی از مجموعه های بزرگی بود که متأسفانه بر اثر زلزله تمام آن از بین رفت و فقط سر در مدرسه و مقبرة آن ها باقیست و به نام قبّه یا گنبد سبز مشهور است. بقایای دیوارهای مدرسه و آرامگاه احتمالاً زیر ساختمان های مسکونی اطراف مدفون است. با توجّه به وضعیّت کنونی بنای قبّة سبز و عدم امکان بازگشت به شرایط گذشته ، شناخت بقایای آن برای حفاظت و احیای بنا نیازمند رویکرد دیگری است. از آن جا كه نظریۀ براندی در حفاظت آثار معماری با تأكید بر ارزش هایی که هر اثر تاریخی در طول زمان (از خلق اثر تا وضعیّت کنونی) به دست می آورد، گستره ای از ارزش ها و معانی را ـ حتّی برای بناهایی که در وضعیّت کالبدی مناسبی قرار ندارند ـ معرفی می نماید، می تواند برای حفاظت آثاری چون بنای قبّة سبز بسیار کارآمد باشد. این مقاله در تدوین چارچوب نظری تحقیق از روشی قیاسی برای استدلال و استنتاج، از نظریه ای براندی دربارة حفاظت از آثار معماری، بهره برده است. بنابر این، با شناسایی ارزش های بنای قبّة سبز و با توجّه به تغییر و تحوّلاتی که در طول زمان در آن صورت گرفته است، می توان ضمن در نظر گرفتن ارزش های مربوط به خلق و تحوّل اثر، شرایط کنونی آن را نیز به عنوان یک فرصت برای حفاظت در نظر گرفت و راهبردهایی برای حفاظت آن در دو مقیاس بافت و بنا ارائه نمود.

واژگان کلیدی

حفاظت، اثر تاریخی، ارزش های میراثی، قبّة سبز،

تأثیر اصول فقهی مرتبط با حقوق شهروندی بر پایة عدل در طرّاحی مسکن (نمونه موردی: سه مورد از خانه های ایرانی- اسلامی)

نویسندگان:  محمدرضا بمانیان (نویسنده مسئول) سحر ارجمندی فرزانه علی محمدی

صفحات از: 89 - 100

 تعداد بازدید:  53

 تعداد دانلود:  24

چکیده

تمامی شهر های جهان اسلام، دارای هویّت اسلامی مشترکی هستند. این هویّت به وسیلۀ ارزش های اسلامی پنهان در بطن معماری و شهرسازی آنان حاصل شده است. در واقع ایجاد تعامل میان فقه و زبان طرّاحی نیازمند طرّاحی الگویی راهبردی است؛ این الگو با واكاوی و بازشناسی مفاهیم اسلامی به دست خواهد آمد. در مقاله حاضر با رجوع به قرآن و احادیث، تجلّی اصل «لاضرر و لاضرار» به عنوان مهم ترین اصل حقوق شهروندی، بر پایة عدل در معماری مسکونی، بررسی شده است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش تفسیری- تاریخی است و تحلیل های مربوط به بناها با روش استدلال منطقی صورت گرفته است. در جمع آوری اطلاعات از اسناد و متون تاریخی، منابع کتابخانه ای و اینترنتی استفاده شده است. در این مقاله به منظور بررسی اصل لاضرر و لاضرار در معماری ایرانی- اسلامی، سه مورد از خانه های سنّتی به روش نمونه گیری هدف مند انتخاب شده اند. نتایج حاصل بیان کنندۀ این موضوع است که این اصل به عنوان مهم ترین اصل مرتبط با حقوق شهروندی، در تمامی ابعاد معماری خانه های ایرانی- اسلامی تأثیر گذاشته است. این تأثیرات برگرفته از مفهوم عدل است که شامل تعادل و توازن در پلان و نما، هماهنگی واحد مسکونی با دیگر واحدها، مسأله حریم خصوصی و عمومی و محرمیّت در معماری بناها در نظر گرفته شده است. اصول دیگری چون احترام به دیگر افراد نظیر همسایگان و عابران، رعایت حق شفعه، احترام به حقوق همسایگان در استفاده از منابع عمومی نظیر آب، نور آفتاب و ...، رعایت پاکیزگی و عدم آسیب رساندن به همسایگان و دیگر افراد از نظر بصری، صوتی و... همگی جزو اصولی هستند که در فقه اسلامی رعایت آن ضروری است و تمام این مسائل در خانه های ایرانی- اسلامی رعایت شده است.

واژگان کلیدی

حقوق شهروندی، فقه اسلامی، عدل، طرّاحی معماری، اصل لاضرر و لاضرار،

بازشناسی معماری و شهرسازی اسلامی در دوران معاصر

نویسندگان:  محمدرضا ملکی (نویسنده مسئول) سپیده پارسا ابراهیم مرادی بهزاد وثیق

صفحات از: 101 - 107

 تعداد بازدید:  71

 تعداد دانلود:  64

چکیده

معماری ایرانی در بستر فرهنگ اسلامی حاکم بر جامعه، مسیر تکامل خود را طی نموده است. در این میان شناخت اصول و عوامل وحدت بخش معماری سنّتی، برای باززنده سازی فرهنگ و معماری برگرفته از آن، در جامعة امروزی، مورد نظر بسیاری از محققان است. شهر از دیدگاه اسلام با معیار وسعت و جمعیّت سنجیده نمی شود؛ گرچه بزرگی و جمعیّت شرط لازم برای شهر محسوب می شود. در اسلام با استناد به آیات و روایات، شرط کافی تعریف شهر، شاخصه های اجتماعی است. این شاخصه ها محتاج مطالعه و تدبّر است. در این بین پرسش هایی مطرح می گردد که برای پاسخ گویی به آن ها از الگوی مطالعات میان رشته ای استفاده نموده ایم و نوع روش شناسی حاکم بر تحقیق نیز، روش تحلیلی- منطقی است. در این مقاله، نخست به طور خلاصه به چگونگی پیدایش و شکل گیری اصطلاح «شهر اسلامی» در تمدّن اسلامی پرداخته شده و اصول و ویژگی های آن مورد بررسی قرار گرفته است. در ادامه، معماری و شهرسازی اسلامی در دوران معاصر نقد شده و سپس راه حل هایی برای فرار از بحران بی هویّتی در شهر های اسلامی ارائه شده است. در نهایت این نتیجه به دست آمد که معیار اصلی برای اسلامی شمردن هر شهر، صرفاً عناصر کالبدی آن نیست، بلکه، پایداری و برقراری شریعت و آموزه های اسلامی در جامعه است که هویّت اصلی و اسلامی آن شهر را به اثبات می رساند.

واژگان کلیدی

شهر اسلامی، معماری اسلامی، اسلام، بافت شهری، فرهنگ،