ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

بررسی میزان تاثیرپذیری معماری مسکونی معاصر پهلوی از معماری مسکونی سنتی قاجار در شهرهای حاشیه کویر مرکزی ایران (مطالعه موردی: شهرهای یزد، کاشان، سمنان)

نویسندگان:

علیرضا یادگاری دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

مصطفی کیانی هاشمی دانشیار، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران (نویسنده مسئول )

حسن علی پورمند دانشیار دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

صفحات از: 465 - 480

 تعداد بازدید:  77    تعداد دانلود:  0

چکیده

دگرگونی و تغییرات سریع و فراگیر معماری ایران به گونه‌ای است که می‌توان دریافت به یک‌باره گرایش به رویکردهای سنتی معماری ایران دست‌خوش تغییرات گوناگونی شده که این تأثیر بر اثر هجوم مدرنیزاسیون و ماشینیسم اتفاق افتاده است و با نگاهی اجمالی، این هجمه‌ها ره‌آورد دوران مدرن به شمار می‌آیند. به علاوه بعد از تحول اجتماعی غرب و در پی انقلاب صنعتی، تحولات اجتماعی ایران به صورت وارداتی در نتیجه‌ی افزایش ارتباط با غرب اتفاق افتاد. این تحول و تنوع که متاثر از عوامل گوناگون و رویکردهای مختلف سنت و تجدد است بیش از همه در حوزه‌ی معماری مسکونی نمود پیدا کرد. این پژوهش قصد دارد تا به بررسی میزان تغییرات ایجاد شده در بناهای مسکونی معاصر عصر پهلوی نسبت به بناهای مسکونی سنتی عصر قاجار در سه شهر کویری ایران بپردازد و میزان تاثیرپذیری معماری خانه‌های معاصر عصر پهلوی از خانه-های سنتی دوره‌ی قاجار را در این شهرها مشخص گرداند (البته این در شرایطی است که معماری پهلوی خود تحت تاثیر معماری سبک اروپایی-ست). روش مورد استفاده بر حسب هدف، روش تحقیق کاربردی و شیوه‌ی مطالعه بر حسب روش و ماهیت، تحقیق توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد و گردآوری اطلاعات آن بر مبنای مطالعه منابع کتابخانه‌ای و تحلیل محتوايي آن‌ها بوده است، نتایج حاصل از پژوهش مبین این موضوع است که با وجود تاثیرپذیری از معماری غرب در دوره‌ی قاجار و به خصوص پهلوی اول، ارتباطی هر چند محدود میان بناهای این دو دوره با معماری سنتی پیش از قاجار برقرار است. پس از بررسی نمونه‌های مطالعاتی (خانه‌های مسکونی) در سه شهر حاشیه‌ی کویر ایران (یزد، کاشان، سمنان) مشخص گردید که عناصر معماری مشترکی میان بناهای مسکونی سنتی قاجار و پهلوی وجود دارد که نشان از تاثپرپذیری معماری پهلوی از دوره‌ی ماقبل خود (دوره‌ی قاجار) و همین‌طور معماری اروپایی دارد، در عین حال که برخی از عناصر معماری پهلوی در این خانه‌های مسکونی نشان از وجود عناصری مربوط به دوره‌ی پیش از قاجار دارد که این خود گویای عدم گسست کامل از معماری سنتی ایران در دوره‌ی معاصر (عصر پهلوی) است و بیان می‌دارد که همواره ردپایی از معماری سنتی در آثار این دو دوره دیده می‌شود.

واژگان کلیدی

معماری سنتی، معماری معاصر، خانه، دوره قاجار، دوره پهلوی