ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

نقدی بر نقش المان های شهری در تقویت هویت کالبدی؛ نمونه مورد مطالعه: المان های برج آزادی (شهیاد) و تئاتر شهر

نویسندگان:

لیلا بیژنی دانشجوی دوره دکتری گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

عنایت الله فاتحی نژاد دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی (نویسنده مسئول fatehieenayat@ymail.com)

صفحات از: 359 - 368

 تعداد بازدید:  216    تعداد دانلود:  0

چکیده

المان یا نماد شهری، ترکیبی است پیکره‌وار که در ساخت آن از ویژگی‌های درونی احجام و اشکال هندسی و نیز مفاهیم هویتی آن دیار (ایرانی- اسلامی)، اجزای سازه‌ای، پوترها و فریم‌ها و به‌طور کلی هر آن‌چه می‌تواند جنبه تزئینی و ساختمانی داشته باشد به صورت یک کلیت یکپارچه و تلفیقی از موارد فوق استفاده می‌شود و قبل از هر چیز این ترکیب دارای یک نظام هندسی و تعادلی پایدار و زیباست به گونه‌ای که پس از خودنمایی در سطح شهر افراد را به گونه‌ای جذب خود می‌نماید و ذهن‌شان را درگیر خود می‌کند به عبارت گویاتر، هویت افراد را شکل می‌بخشد. هویت نیز، همواره یکی از مسائل پر دغدغه بشر بوده و اصولاً هر فعالیتی که از انسان صادر می‌شود در جهت احراز یا معرفی هویت و مکان است که جهان‌بینی افراد را به تصویر می‌کشد. یافته‌های تحقیقات نشان می‌دهند که المان شهرها، به عنوان یکی از مهم‌ترین فاکتورهای هویت‌دهنده فرد، اجتماع و شهر ایفای نقش می‌کنند، بنابراین تقویت مکان‌بودگی، لذت بصری و... می‌توانند از روش‌های هویت-بخش می‌باشند. در ادبیات معاصر نوین شهری، ویژگی‌هایی مانند پایدرای مکانی، تقویت حس مکان، به روزرسانی مکانی، بهره‌وری محیطی و مکانی و حفظ اصالت مکانی انسان، از جمله راهکارهای تقویت و ارتقا هویت‌بخشی شهروندان محسوب می‌شود. در این میان، نقد شهری المان‌های ساخته شده می‌تواند در بازشناسی هویتی در قالب المان‌های شهری و ماندگاری، راهی بنیادی تلقی گردد. این مقاله، به بررسی میزان تاثیر المان‌های شهری بر هویت کالبدی شهروندان دارد. براین اساس، پژوهش مذکور از پرسشنامه استاندارد (جنکینز، 2008) و محقق‌ساخته (کرنباخ= 901/0) با استفاده از روش پیمایشی (با رویکرد علی) انجام شده است. هم‌چنین جامعه آماری، شامل تمامی شهروندان بالای 15 سال تمام ساکن در مناطق 22‌گانه شهر تهران بوده و حجم نمونه نیز با استفاده از فرمول کوکران، 384 نفر برآورد شده است. نتايج پژوهش حاكي از اين است كه مهم‌ترين شاخص‌های موثر بر هویت کالبدی شهر، شامل «بومي بودن» و «فرم» و «پذیرا بودن» المان‌های شهری است. هم‌چنین یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که المان‌‌های شهري در شهر تهران، از لحاظ دارا بودن تمامي شاخص‌های بالا زيبایی ندارند و در انعکاس هويت به شهر ندان نقش مؤثري را ايفان كرده‌اند و المان‌هاي واقع در ميدان آزادی، خ ولیعصر و پارک دانشجو به رغم داشتن پاره‌اي از اين شاخص‌ها نتوانسته‌اند، نماینده هویت کالبدی شهروندان باشند، در نتیجه تأثير مثبتي هم نداشته‌اند.

واژگان کلیدی

المان‌های شهری، هویت کالبدی، شهر تهران