ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

فرا تحلیل تبارشناسی پوسته های متحرک در قیاس با مفهوم حرکت در معماری ایرانی - اسلامی

نویسندگان:

امیر برزویی پژوهشگر دوره دکتری دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) (نویسنده مسئول amir.borzouei@gmail.com)

مهدی زندیه دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

شاهین حیدری استاد دانشکده معماری و شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

صفحات از: 333 - 348

 تعداد بازدید:  84    تعداد دانلود:  0

چکیده

مفهوم حرکت یکی از اساسی ترین مفاهیم مورد نظر طراحان در معماری معاصر می باشد. اگرچه بعضی از ساختمان های طراحی شده معاصر در سطح جهان، با بهره گیری از پیشرفت های رایانه ای و ابزار آلات مهندسی، به بناهایی با پوسته های متحرک و تطبیق پذیر مجهز گردیده اند، با این حال پیشینه ی ظهور مفهوم حرکت در معماری را در آثاری از معماری معاصر ایران نیز می توان مشاهده نمود. در واقع تجلی بعد معنایی مفهوم حرکت در آثار فراوانی از معماری ایرانی – اسلامی در مقابل مفهوم مادی و فیزیکی حرکت در معماری در سایر آثار پدیدار گشته است. این مقاله به بررسی همه جانبه وضعیت فعلی نماهای متحرک که قابلیت کنترل از طریق محاسبات رایانه ای را دارا هستند، در قیاس با ابعاد معنایی تجلی حرکت در معماری معاصر ایران می پردازد. با حجم فزاینده ی نقش محاسبات و رایانه در طراحی ساختمان ها، پیش بینی سمت و سوی حرکت آتی روند فعلی طراحی، تنها از طریق چارچوب های نظری امکان پذیر است. ازین سو با توجه به نمونه های فراوان معماری متحرک، مساله اصلی در مسیر کشف عوامل شکل دهنده نماهای پاسخگو و حوزه های متفاوت در بر گیرنده ی این پروژه هاست. برای نیل به این مقصود، ادبیات موضوع مرتبط با معماری متحرک همراه با مطالعه ی چندین پروژه ی معاصر در سطح جهان و همچنین پروژه های معماری معاصر ایران مورد نظر قرار گرفته اند. این امر با در نظر گرفتن راه حل های نوین و بدیع در طراحی نماهای متحرک که قابلیت پاسخگویی به شرایط محیطی و یا تعامل با آن را دارا هستند، در کنار بررسی معنایی مفهوم حرکت در معماری ایرانی همراه است. اغلب دسته بندی های موجود در ادبیات موضوع به لحاظ کردن اجزاء سازه ای و یا شیوه های مرسوم حرکتی برای طبقه بندی نمودن ساختمان های متحرک فیزیکی اکتفا نموده اند. در این بین نقش عامل کنترل به عنوان فاکتوری که مبین نحوه ی رفتار ساختمان تطبیق پذیر بر اساس تغییر شرایط بیرونی است، پر رنگ تر از قبل به نظر می رسد. ازین رو این مقاله به بررسی این عامل در ساختار های متحرک در کنار قیاسی کلی با مفهوم حرکت در معماری معاصر ایران می پردازد. در نهایت گونه شناسی مبتنی بر عامل کنترل و مکانیزم های حرکتی برای دسته بندی نماهای متحرک که پروژه های ساخته شده ی مورد مطالعه را در بر گیرند، در مقایسه با مفاهیم حرکت در معماری معاصر ایران معرفی می گردد.

واژگان کلیدی

معماری متحرک، معماری ایرانی- اسلامی، پوسته های تطبیق پذیر، نماهای پاسخ گو