ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

بررسی تاثیرات جهانی شدن بر کالبد شهرهای اسلامی

نویسندگان:

سیدمحمدصادق پوریزدان‌پرست دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسنده مسئول s_yazdanparast@modares.ac.ir)

علی اکبر تقوایی دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

مریم کامیار استادیار، گروه هنر و معماری، بنیاد دانشنامه نگاری ایران، تهران، ایران

صفحات از: 243 - 254

 تعداد بازدید:  82    تعداد دانلود:  0

چکیده

مهم‌ترین جز پدید آورنده شهرها از جمله شهرهای اسلامی، انسان است. پس از آن قوانین و آداب و در نهایت کالبد شهر است که متاثر از عوامل انسانی و رفتاری است. لذا در بررسی شهرهای اسلامی بررسی وجوه انسانی، رفتاری و عینی حاکم بر شهر اهمیت دارد. هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیرات جهانی شدن بر وجوه شهر اسلامی به ویژه فضای کالبدی شهر اسلامی است. در این نوشتار سعی خواهد شد تا با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای ابتدا به بررسی شهر اسلامی و اجزای تشکیل دهنده آن پرداخته شود. سپس مفهوم جهانی شدن به ویژه ابعاد و ریشه‌های تاریخی آن در ارتباط با شهر اسلامی مورد بررسی قرار گرفته و سپس تاثیرات جهانی شدن بر شهرها با تاکید بر شهرهای اسلامی مورد مداقه قرار گرفته و در نهایت تاثیرات جهانی شدن بر وجوه شهر اسلامی از جمله فضای رفتاری و فضای کالبدی آن تحلیل شده و در قالب یک جدول تلخیص گردیده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که جهانی شدن مهم‌ترین تفاوت دنیای امروز ما با دنیای سنتی است. جهانی شدن از طریق تاثیر بر هویت و تفکر مسلمین باعث تغییرات فرهنگی و اجتماعی گسترده‌ای شده که بیش از آنکه نشان از تاثیرات اسلام بر این تغییرات باشد نشان از تاثیری برون از کشورهای اسلامی و از سرمنشاء کشورهای غربی است. جهانی شدن با ادغام فرهنگ‌ها در یکدیگر و از بین بردن کلیت منسجم فرهنگ تاثیرات زیادی بر شهرها و بویژه کالبد آن‌ها گذاشته است. عمده تاثیرات جهانی شدن بر کالبد شهرهای اسلامی را در عناوینی چون تغییر در مفهوم و فرم خانه، همگونی با شهرهای جهانی و نفی عناصر گذشته، افزایش گردشگری و نمودهای آن، تخریب محیط زیست، اجرای پروژه‌های بزرگ مقیاس و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی، رشد بلندمرتبه، پیدایش مناطق لوکس تجاری و مسکونی و خودنمایی ساختمان‌ها و عناصر کالبدی شهری در نمایش قدرت سرمایه‌داری می‌توان خلاصه نمود.

واژگان کلیدی

جهانی شدن، شهرهای اسلامی، کالبد شهر، فرهنگ