ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

صکوک استصناع، ابزار تأمین مالی اسلامی جهت توسعه معماری ایرانی اسلامی

نویسندگان:

علی فرهادیان استادیار گروه مدیریت و کارافرینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران (نویسنده مسئول farhadian@kashanu.ac.ir)

محسن شاطریان دانشیار گروه جغرافیا و اکوتوریسم، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

صفحات از: 153 - 162

 تعداد بازدید:  63    تعداد دانلود:  0

چکیده

یکی از پدیده های فرهنگی و انسانی پدیده شهر و شهرنشینی است که ماهیت و اندیشه حاکم تا حدود زیادی به سبب آن نمایش گذاشته می شود. شهر اسلامی نیز بازتابی از اندیشه های متعالی دین مبین اسلام در تمامی جوانب است. تا قبل از شهرسازی معاصر نحوه شکل گیری اصول طراحی شهری در ایران عمدتا مبتنی بر ارزش های سنتی و رویکردهای فرهنگی-اسلامی بود. بنابراین در ساختار کالبدی شهرها فضاها به گونه ای استقرار یافته بود که هیچ یک از نیازها و موقعیت ها نقش اخلاقی و معنوی را خدشه دار نمی ساخت و روابط بنیادی در شهرها به گونه ای بود که انسانیت و معنویت را در میان ساکنان آن به وجود می آورد. با ورود مدرنیسم در یک سده اخیر شهرهای ایران در کارکرد، ساختار کالبد و سازمان فضایی با دگرگونی های عظیمی مواجه شد به طوری که در ساختار جدید نظام محله ای شهر در ایران به کلی دستخوش تغییر گردید، لذا توسعه معماری شهری با راهکارهای عصر مدرنیته و مسائل برآمده از آن، موجب شده است که برنامه ریزان شهری به ارائه الگویی از شهر آرمانی با پایه های متفاوتی برای حل مسائل بپردازند. شهر آرمانی در ایران، شهری ایرانی- اسلامی تعبیر شــده است که در مورد آن رهیافت های مختلفی وجود دارد. هم کنش معماری و اقتصاد یکی از موضوعات اصلی در حوزه معماری و طراحی شهری است و یکی از مسائل موجود در مطالعه شهر و معماری اسلامی، عدم توجه کافی به روش های تامین مالی منسجم و متناسب با ویژگی های این عرصه است. یکی از عامل‌های مهم عدم کامیابی، عدم سرمايه‌گذاري مناسب در مسایل زیربنایی و روبنایی اين بخش است؛ بنابراين ارایه راه‌حلي مناسب که بتواند سرمايه کافي را براي توسعه اين صنعت فراهم کند، ضروری است. مقاله حاضر پس از بررسي وضعيت کنونی، مانع‌های اقتصادی ـ مالي توسعه صنعت معماری ایرانی اسلامی و نقش بالقوه‌اي که این صنعت مي‌تواند در اقتصاد کشور داشته باشد، را با استفاده از روش اکتشافي ـ کاربردي و با بهره‌گيري از اوراق بهادار (صکوک) استصناع به ارایه مدل‌های عملیاتی تأمين مالي ‌پرداخته است. اوراق بهادار استصناع که از نوع ابزارهاي مالي انتفاعي با بازدهي معين است به‌گونه‌اي است که در عين رعايت ضابطه‌های شرعي، از قابليت‌هاي بالاي عملياتي و توجيه اقتصادي برخوردار است و انتظار می‌رود افزون بر تامین مالی صنعت معماری ایرانی اسلامی اثر قابل‌توجهی در گسترش ابزارهای مالی اسلامی و بازار سرمایه ایران داشته باشد.

واژگان کلیدی

شهر ایرانی اسلامی، معماری ایرانی اسلامی، ابزارهای مالی، تأمین مالی اسلامی، اوراق استصناع