ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

نقش هندسه و تناسبات در تکوین بناهای سبک آذری (نمونه مطالعاتی گنبد سلطانیه)

نویسندگان:

نسیم نجفقلی پور کلانتری استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران (نویسنده مسئول n.najafgholipour@iaut.ac.ir)

شبنم اکبری نامدار استایار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

صفحات از: 143 - 152

 تعداد بازدید:  56    تعداد دانلود:  0

چکیده

سرزمين آذربايجان در طول تاريخ ايران همواره نقشي پر رنگ در ايجاد و تكامل سبك هاي معماري ايران داشته است. قرون هفتم و هشتم هجري قمري عصر شكوفايي معماري و شهرسازي در این دیار می باشد كه شادروان پيرنيا در سبك شناسي معماري اسلامي ايران سبكي به نام آذري را برای این دوره پيشنهاد كرده اند. اين اصطلاح كه تا به امروز مترادف معماري ايلخاني- تيموري بوده است، پس از روي كارآمدن ايلخانيان در تبريز شكل گرفته و تا دوره صفويان ادامه پيدا مي كند، که از يك سو به عنوان دوره گذار در معماري ايران مطرح بوده و از سوي ديگر به دنبال سبك رازي زمينه و بستر مناسب سبك اصفهاني را فراهم مي آورد. تحول در هندسه پلان فضاهاي معماري را مي توان از شاخصه هاي تكاملي اين دوره در تطبيق با معماري سبك رازي دانست که اصلی ترین هدف این پژوهش را نیز در برمی گیرد. بر این اساس در این مقاله ابتدا پس از ارائه تعاریفی از مفهوم هندسه، نقش و تـاثیر آن در شکل گیری فضاهاي معماري دوره ایلخانی، به بررسی تناسبات هندسی در بنای گنبد سلطانیه به عنوان جامعه آماری این دوره می پردازیم. رويكرد پژوهش، رويكردی توصیفی- طبيقي در تحليل دگرگوني هاي هندسه و تناسبات معماري بناهای دوره ايلخاني متعلق به سبک آذری می باشد که نتایج به دست آمده نشان می دهد تناسبات فضاهاي معماري ایلخـانی بـر اسـاس هندسه ایرانی بوده کــه بطور همزمان در بناهای دیگری در دنیا استفاده می شد. این پژوهش با مطالعه در معماری، هندسه و تناسبات موجود، تلاشی می باشد برای رمز گشایی اثر و پیدا کردن هدف و منظور واقعی خالق آن.

واژگان کلیدی

هندسه، تناسبات، معماری سنتی، سبک آذری، گنبد سلطانیه