ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

معماری عصر پهلوی اول در سیر تکاملی تاریخ

نویسندگان:

فریده رحمتی دانشجوی دکتری تاریخ معاصر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم تحقیقات ، تهران ، ایران

رضا شعبانی صمغ آبادی دکتری تاریخ، استاد و مدرس رشته باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران (نویسنده مسئول R.Shabani@yahoo.com)

سینا فروزش استادیار دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم تحقیقات ، تهران ، ایران

صفحات از: 137 - 142

 تعداد بازدید:  77    تعداد دانلود:  0

چکیده

هر نقطه ای از تاریخ ایران را رصد نماییم، رگه هایی از تاریخ معماری را در بیشتر اثار هنری، از جمله نقش برجسته ها و سایر بناها مجسم می کنیم، اما در خصوص معماری دوره پهلوی اول در پروسه های زمانی و تاریخی، در نوع نگرش، معمولا به دو دوره ساسانیان و هخامنشیان توجه بیشتری می شود. همچنین در نوع نگاه به تاریخ معماری معاصر، معمولا عناصری که مورد بهره ‌برداری یا تقلید قرار گرفته اند، به دو گونه اند. اول: عناصر مشخص معماری در بناها، نظیر: ستونها، سرستونها، پایه ستونها، پنجره‌ها، پلکان، ورودیها، قوسها و دهانه‌ها. دومین عناصر: عوامل تزیینی، نظیر: نقش برجسته ها همچون حجاریها، مجسمه‌ها، کنگره بام ها و ... اصولا در فضای کالبدی معماری دوره پهلوی اول، هنرمندان معماری ایرانی و غیرایرانی که علی القاعده سازنده بناهای دولتی و آموزشی و صنعتی بوده اند، برای اولین بار با نوعی انتخاب تاریخی روبرو شده اند. در واقع آنها باید متوجه می‌شدند که از چه دوره ای و چگونه و به چه مقدار باید انتخاب کنند؟ به زعم نویسنده، فضای حاکم بر معماران دوره پهلوی اول، گرچه اصولا متاثر از فضای سیاسی باستانگرایی بوده است ، اما سیر تکاملی تاریخ ایران با تاکید بر تعدد بناهای ساخته شده و تاثیرات حیاتی، نظیر: نظام گرایی، مدرنیته، صنعت، تنوع سبک ها و متدها ، نظارت مافوق و تزیینات و همچنین فضای کالبدی، توانسته اند فضای معماری باستانگرایی را تنوع ببخشند. نمونه این تکامل در بناهای کاخ شهربانی دربند، کاخ مرمر، کاخ شاپوری و ... قابل رصد است .

واژگان کلیدی

معماری تاریخ ایران ، معماری باستان، معماری اسلامی، معماری پهلوی اول ، معماری مدرن، سبک معماری