ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

تاثیر‌گذاری و نفوذ هنر مقرنس‌کاری ایرانی در معماری ابنیه شاخص شهرهای عثمانی

نویسندگان:

رضا صبوری نوجه دهی دانشجوی دکتری باستان‌شناسی (دوران اسلامی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

سید علی اصغر میرفتاح دکتری باستان‌شناسی، استادیار و مدرس مدعو رشته باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران (نویسنده مسئول ali.mirfattah@yahoo.com)

رضا شعبانی صمغ آبادی دکتری تاریخ، استاد و مدرس رشته باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

صفحات از: 107 - 114

 تعداد بازدید:  68    تعداد دانلود:  0

چکیده

در مطالعات تاریخ هنر و معماری اسلامی، تزئین مقرنس‌کاری، بعنوان یکی از مهمترین ویژگی‌های تزئینات معماری ابنیه شاخص عثمانی شناخته شده است. در این بین نکته بسیار مهم اینست که هنر مقرنس‌کاری عثمانی ریشه در تزئینات مقرنس سلاجقه روم داشته است. سلاجقه روم نیز خود انتقال دهنده معماری و تزئینات وابسته آن از ایران به آناتولی بوده‌اند. بررسی‌های انجام پذیرفته نشانگر آنست که علاوه بر پلان‌ها و فرم‌های ابنیه، بسیاری از روش‌های تزئین رایج در معماری ایران دوره اسلامی، توسط سلاجقه از ایران به سرزمین آناتولی انتقال داده شده است و حتی در مقاطعی برای اجرای طرح‌ها و تکنیک‌ها از هنرمندان ایرانی دعوت بعمل آمده است. مطالعات انجام پذیرفته توسط نگارندگان مشخص نمود که سهم و تاثیر هنر و معماری ایرانی در این زمینه بخصوص در نوشتارهای تاریخی و علمی مغفول مانده است. نوشتار حاضر با مطالعه موردی تزئینات مقرنس در حدود جغرافیای تاریخی معماری عثمانی و تمرکز بر روی ابنیه شاخص در شهرهای عثمانی، به بیان روند انتقال هنرهای مزبور از ایران به عثمانی و در عین حال به گستردگی و وسعت استفاده از آن در ابنیه مذهبی و غیرمذهبی دوران عثمانی می‌پردازد. در نهایت نیز نتیجه پیگیری روند مزبور نشانگر وسعت تاثیرگذاری و نفوذ هنر مقرنس و تزئینات مقرنس‌کاری ایرانی در معماری ابنیه شاخص شهرهای عثمانی می‌باشد.

واژگان کلیدی

مقرنس، معماری اسلامی، شهرهای اسلامی، معماری ایرانی، معماری عثمانی