ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

مطالعه تطبیقی معماری بناهای تاریخی شهرهای ایران در دوره صفوی و قاجار با تأکید بر تزیینات آجرکاری مطالعه موردی: خانه تیزنو و خانه سهرابی در دزفول

نویسندگان:

حامد حیاتی مدرس گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران (نویسنده مسئول hamedhayaty@yahoo.com)

سورن خدایی دانشجوی ارشد معماری دانشگاه جهاد دانشگاهی خوزستان، واحد اهواز، اهواز، ایران

صفحات از: 85 - 92

 تعداد بازدید:  76    تعداد دانلود:  0

چکیده

معماری خلاقیتی است که در اثر تکامل تجربیات هنرمندان دوره‌های مختلف تاریخ همواره غنی‌تر شده است. آثار معماری بناهای تاریخی شهرهای ایران که متناسب با شرایط اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی و بومی آن مناطق، شکل‌ها و فرم‌های بدیعی را به خود گرفته‌اند، خصوصا تزئینات آجرکاری بناهای دوران اسلامی سندی هستند که عقاید مذهبی و فرهنگی و هنر دوران را به نمایش می‌گذارند، که شایسته این مدعا هستند. بافت تاریخی دزفول نیز در این زمره قرار دارد. آجر از مصالح بسیار پرکاربرد که در پوسته و کالبد ساختمان‌های این شهر استفاده شده است، که مهارت معماران و استادان در خلق ترکیب‌های تزئینی در شهر را ایجاد نموده است. ارتباط بین تزئینات و نقوش بکار رفته بر پیکره معماری در دوره‌های مختلف تطبیق و بیان پیوستگی یا عدم پیوستگی آمود و تزئینات آجر‌کاری در دوره‌های مختلف بهترین راهکار بررسی و بازشناسی آن است. هدف از انجام این تحقیق بررسی تحولات تزئینات آجر‌کاری و عوامل مؤثر بر تحولات آن در دو بنای مسکونی است، خانه‌ها به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. خانه تیزنو یکی از مهم‌ترین بناهای ساخته شده در دوران صفویه و خانه سهرابی یکی شاخص‌ترین بناهای دوره قاجار است، هر دوی این خانه‌ها در آمود و تزیینات از شاهکارهای هنری و معماری در بافت تاریخی دزفول می‌باشند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد در خانه تیزنو نقوش گل‌انداز هر کدام به صورت مستقل و واضح، دارای تزیینات کم و در حالتی از سادگی و روحانی دیده می‌شوند، ولی در خانه سهرابی تلفیقی از نقوش مختلف و انبوهی از نقش‌ها با جزییات و ریزه‌کاری‌های بسیار بر سطوح دیوار نقش بسته‌اند.

واژگان کلیدی

معماری، آمود، تزیینات، آجرکاری، خانه تیزنو، خانه سهرابی