ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد دوم

جستاری میان رشته‌ای در تبیین مفهوم حریم خصوصی در خانه براساس ادله قرانی و روایی

نویسندگان:

احمد امین پور دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول aminpoor@aui.ac.ir)

رامین مدنی استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

حامد حیاتی مدرس گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

سیدمحمد فاطمی دانشجوی کارشناسی ارشد معماری داخلی، واحد اردستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اردستان، ایران

صفحات از: 33 - 42

 تعداد بازدید:  98    تعداد دانلود:  0

چکیده

اسلام داراي اصولي است كه در بستر آنها امكان تحقق تمدن اسلامي ميسّر مي‌شود. در اين ميان در كنار آنچه بعنوان وظيفه مسلماني تعيين شده راه و روش انجام آنها نيز معرفي شده است. حقّ بر حریم خصوصی، یکی از محترم‌ترین حقوق اشخاص در تمامی جوامع است که تعالیم اسلامی نیز بر آن تأکید دارد. حريم خصوصي، محدوده‌ای از اعمال و ویژگی‌های هر شخص است که برای عموم آشکار نبوده و در وهله نخست به فرد معيني اختصاص دارد و وی نیز تمایل به افشای آن ندارد. اشخاص هیچ‌گونه ورود و نظارت دیگران بر این فضا را بر‌نمی‌تابند و نسبت به ورود غیر، واکنش نشان می‌دهند. محرمیت را می‌توان یکی از اصولی‌ترین ویژگی‌های معماری اسلامی دانست. خانه که خصوصی‌ترین مکان برای فرد به شمار می‌آید؛ از اصلی‌ترین مکان‌هایی است که رعایت محرمیت و حریم خصوصی در آن ضروری است. دین مبین اسلام به خصوص آیات قرآن، احادیث امامان معصوم (علیهم السلام) بر این اصل و رعایت آن در خانه، تأکید ویژه‌ای داشته است. بنابراین این سوال مطرح می‌گردد که آیات و احادیث اسلامی چگونه بر ایجاد اصل محرمیت در خانه تأکید دارند و نمود اصل محرمیت و تطبیق آن با آیات و احادیث اسلامی در فضاهای خانه چگونه است؟ برای یافتن پاسخ در این مقاله از روش تحلیلی-منطقی استفاده شده است. این مقاله برآن است تا ضمن شناخت اصل محرمیت براساس آیات و احادیث، به بیان راهکارهای معمارانه برای ایجاد محرمیت در خانه بپردازد. با بررسی آیات و احادیث می-توان گفت اصل محرمیت در کالبد بنا به صورت دیداری و سمعی تجلی می‌یابد. تأمین محرمیت دیداری در خارج از خانه بواسطه پرداختن به موقعیت در ورودی، پنجره‌ها، دیوارها، همجواری همسایگی‌ها و ایجاد سلسله‌مراتب، و در داخل خانه تفکیک عرصه خصوصی از عمومی و تفکیک فضای خواب والدین از فرزندان، می‌توان آن را در خانه ایجاد نمود، که این اصول منطبق بر آیات قرآن و احادیث اسلامی می‌باشند.

واژگان کلیدی

حریم، حریم خصوصی، محرمیت، معماری، خانه، آیات قران، روایات