ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد اول

تحلیل نقش بستر و زمینه های محیط فرهنگی، اجتماعی و تاریخی در فهم مخاطبان از مساجد معاصر ایران(نمونه موردی مساجد معاصر تهران)

نویسندگان:

محمدعلی قصری دانشجوی دکتری معماری اسلامی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

مرتضی میرغلامی دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز (نویسنده مسئول m.mirgholami@tabriziau.ac.ir )

عیسی حجت استاد دانشگاه تهران، مدرس دانشگاه هنر اسلامی تبریز

صفحات از: 171 - 182

 تعداد بازدید:  198    تعداد دانلود:  0

چکیده

در دهه های اخیر شاهد آن هستیم که ورود تفکرات بیگانه بدون توجه به زمینه های و بسترهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی سبب تغییرات غریبی در معماری ایران بطور عام و معماری مساجد معاصر ایران بطور خاص گردیده است، به گونه ای که فهم و خوانش مخاطبان از این بناها را، بسیار دشوار ساخته است. مقوله ی خوانش مخاطبان عام از مساجد معاصر ایران یکی از مباحثی است که با وجود اهمیت فراوان، کمتر شناخته شده است. وجوه و عواملی متعددی در فهم مخاطبان از آثار معماری نقش دارند که یکی از مهم ترین این فاکتورها که مورد وفاق اغلب اندیشمندان است، بستر و زمینه های محیطی است. هدف این مقاله ورود به مقوله فرآیند خوانش یا ریشه یابی تک تک عوامل محیطی موثر بر خوانش نیست. پرسشی که اهمیت دارد این است که بطور کلی، عوامل اجتماعی، فرهنگی و تاریخی در فهم مخاطبان از مساجد معاصر ایران، چگونه نقش ایفاء می نمایند؟ در این مقاله، با تکیه بر پارادیم انتقادی و شیوه ای توصیفی-تحلیلی و روش پژوهش موردی بدنبال یافتن پاسخی برای این سوال بوده ایم. مطابق یافته های کتابخانه ای و داده های میدانی حاصل از پرسشنامه و مصاحبه که با نرم افزار تحلیل شده اند، بنظر می رسد، بسیاری از فاکتورهایی که در فهم مخاطبان از 4 مسجد شاخص معاصر تهران نقش دارند، ریشه در عوامل محیطی و بستر فرهنگی، اجتماعی و تاریخی دارند. همچنین فهم مساجدی که از کهن الگوها و عناصر مساجد ایرانی استفاده کرده اند، نسبت به مساجد نامتعارف سهل تر بوده است.

واژگان کلیدی

فهم، عوامل محیطی، مساجد معاصر، معماری ایران