ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد اول

ارزیابی ظرفیت های تاب آوری شهرستان دورود در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی فضایی

نویسندگان:

فاطمه دریکوند دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مدیریت در سوانح طبیعی، دانشکده مدیریت، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

سیدمجتبی حسینی استادیار، گروه مدیریت خدمات بهداشتی-درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران (نویسنده مسئول hosseinisch@yahoo.com)

صفحات از: 159 - 170

 تعداد بازدید:  132    تعداد دانلود:  0

چکیده

تاب آوری توان آمادگی برای مقاومت در برابر بحران ،برنامه ریزی برای تحمل آن، باز سازی و بازتوانی بعد از آن و انطباق موفقیت آمیز با پیامدهای آن می باشد. از این رو، امروزه در سطح جهان، تغییرات چشمگیری در نگرش به مخاطرات دیده میشود؛ به طوری که دیدگاه غالب از تمرکز صرف بر کاهش آسیب پذیری به افزایش تا بآوری در مقابل سوانح تغییر پیدا کرده است. هدف اصلی در این مقاله ارزیابی و مقایسه مقادیرشاخصهای ابعاد مختلف تا ب آوری منطقه شهرستان دورود با حد بهینه ی مقادیر این شاخص ها در سطح جهانی است. به منظور تعریف حد بهینه در این پژوهش، چنین فرض شد که مقدار عددی هر شاخص در مناطقی در سطح جهان را که تا کنون در آن ها بحرا نهای متعددی اتفاق افتاده که در برابر آن ها تاب آور بوده اند(نظیر ژاپن و کالیفرنیا) می توان حد بهینه تاب آور بودن هر شاخص در نظر گرفت. روش تحقیق در این مقاله به صورت توصیفی - تحلیلی – تطبیقی است. شیو ه گردآوری داد ه ها به صورت کتابخانه ای )آمارنامه ها و اسناد (کتابخانه ای است. نتایج یافته ها حاکی از آن است که، در بین ابعاد مختلف تا بآوری، شهرستان دورود ابعاد کالبدی فضایی )با 38% فاصله از مقدار بهینه تا بآوری( و سپس ابعاد اجتماعی )با 30% فاصله از مقدار بهینه ی تا بآوری( وضعیت نامناسبتری دارد. در بین شاخص های اجتماعی، وضعیت شاخص جمعیت بالای 65 و زیر 6 سال و جمعیت زنان بهتر ازوضعیت بهینه محاسبه شده است. در مقابل، وضعیت سرمایه ی اجتماعی فاصله زیادی با مقدار بهینه ی محاسبه شده دارد. بدین ترتیب، در بین شاخص های مربوط به تاب آوری اجتماعی، ارتقای سرمایه ی اجتماعی باید در اولویت برنامه ریزی قرار گیرد.، در بین شاخصهای مربوط به تاب آوری اقتصادی نیز، مساحت مراکز اشتغال در مقایسه با شاخص بهینه وضعیت بهتری دارد. ولی شاخص مراکز بزرگ مقیاس با 99 درصد فاصله از حد بهینه و جمعیت شاغلان با 64 درصد فاصله وضعیت مناسبی ندارند و باید مد نظر قرار گیرند. در بین شاخص های مربوط به تاب آوری کالبدی – فضایی نیز، شاخص ساختما نهای بالای 30 سال ازمقدار بهینه وضعیت مطلوب تری دارد. شاخص مربوط به تعداد تختهای بیمارستانی با حد بهینه فاصله ی بسیار جالب توجهی دارد )حدود 99 درصد(. بعد از آن نیز، شاخص مربوط به سطح شبکه های دسترسی با عملکرد شریانی نیز حدود 92 درصد و شاخص سطح ساخته شده ی منطقه با 74 درصد فاصله از مقدار بهینه و شاخص زیر ساختها (طول لوله های اصلی آب، گاز برق و فیبر نوری) با 60 درصد فاصله از حد بهینه، در اولویت بعدی برنامه ریزی قرار دارد. بنابراین، ضروری است در برنا مه ریزیها و تخصیص منابع به ارتقا و بهبود بخش های دارای اولویت توجهات ویژه ای بشود.

واژگان کلیدی

تاب آوری، ابعاد تاب آوری، شهرستان دورود