ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد اول

بازشناسی مولفه های هویت بخش منظر شهری (نمونه موردی: پهنه تاریخی تهران- محله سنگلج)

نویسندگان:

سارا دنبلی دانشجوی دکتری شهرسازی، پژوهشکده فرهنگ هنر و معماری جهاد دانشگاهی، تهران، ایران (نویسنده مسئول sarahdonboli@yahoo.com)

عارف آقاصفری استادیار پژوهش جهاد دانشگاهی، عضو گروه پژوهشی برنامه‌ریزی شهری، تهران، ایران

حسین کلانتری خلیل آباد استاد جهاد دانشگاهی، تهران، ایران

صفحات از: 149 - 158

 تعداد بازدید:  88    تعداد دانلود:  0

چکیده

هویت، همواره یکی از مسائل پر دغدغه بشر بوده و اصولاً هر فعالیتی که از انسان صادر می‌شود در جهت احراز یا معرفی هویت و مکان است که جهان بینی افراد را به تصویر می کشد. یافته های تحقیقات نشان می دهند که عوامل کالبدی شهرها، به عنوان یکی از مهم ترین فاکتورهای هویت دهنده فرد، اجتماع و شهر ایفای نقش می کنند، بنابراین تقویت مکان بودگی، لذت بصری و... می توانند از روش های هویت بخشی باشند. در ادبیات معاصر نوین شهری، ویژگی هایی مانند پایدرای مکانی، تقویت حس مکان، به روزرسانی مکانی، بهره وری محیطی و مکانی و حفظ اصالت مکانی انسان، از جمله راهکارهای تقویت و ارتقا هویت بخشی شهروندان محسوب می شود. این مقاله به بازشناسی مولفه های هویت بخش موثر بر منظر شهری در محله سنگلج می پردازد. براین اساس، پژوهش مذکور از پرسشنامه استاندارد (جنکینز، 2008) و محقق ساخته (کرنباخ= 896/0) با استفاده از روش پیمایشی (با رویکرد علی) انجام شده است. هم چنین جامعه آماری، شامل تمامی شهروندان بالای 15 سال تمام ساکن در محله سنگلج شهر تهران بوده و حجم نمونه نیز با استفاده از فرمول کوکران، 384 نفر برآورد شده است. نتایج به دست آمده بیانگر تاثیر معنادار مولفه های هویت بخش بر منظر شهری است. یافته ها نشان می دهند که بیشترین تاثیر را مولفه مصنوع (3.869>2.58)، سپس مولفه طبیعی (3.824>2.58) و در آخر مولفه انسانی (3.542>2.58) بر منظر شهری داشته است. در مجموع نتایج به دست آمده، بیان می کنند که خوانایی شهری و درک مولفه های هویت بخش، در تبلور بصری، کارکردی و معنایی چیزهایی که فضا را شکل می‌دهند مانند منظر شهری، تاثیر فراوانی دارد. ازاین‌رو بخش قابل‌توجهی از عواطف و دانش محیطی شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از طرف دیگر ارتباط شهروندان با شهر نیز از طریق خوانایی هویت بخش منظر شهری برقرار می‌شود، براین اساس، بازشناسی مؤلفه‌های هویت‌بخش (به ترتیب اولویت) مصنوع، طبیعی و انسانی در منظر شهری و بازتعریف ارزش‌های هویتی در کالبد شهری از مهم ترین عوامل هویت بخش منظر شهری هستند.

واژگان کلیدی

هویت، منظر شهری، ابعاد کالبدی شهر، سنگلج