ویژه نامه فصلنامه شماره 31 - جلد اول

بررسی تطبیقی آسیب‌شناسی معیارهای طراحی مساجد مبتنی بر نحوه سازمان‌دهی فضایی (نمونه موردی: مساجد سنتی، معاصر، مدرن)

نویسندگان:

جمال الدین مهدی نژاد دانشیار دانشکده معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران

قاسم مطلبی دانشیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران

علی صادقی حبیب آباد دانشجو دکتری معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران (نویسنده مسئول tcsh90@yahoo.com)

صفحات از: 63 - 74

 تعداد بازدید:  130    تعداد دانلود:  0

چکیده

معماری از مجموعه‌ای ارتباطات تشکیل‌شده و این ویژگی باعث گردیده ساختارهای یکپارچه‌ای با نام فضاهای ارتباطی به عنوان عنصری که می‌تواند ساختار مستحکمی در بنا ایجاد نماید، خلق شده و تنوع در فضای معماری را به وجود آورد. بناهای مذهبی یکی از اساسی‌ترین عناصر بافت، ساخت و شکل شهرها بوده و هستند. هدف از این پژوهش بررسی و شناخت ارتباط‌های فضایی در معماری مساجد سه دوره سنتی، معاصر و امروزی است. روش تحقیق در این پژوهش به صورت ترکیبی در نمونه‌های موردی بهره گرفته شده است. روش کار در بخش اول به روش توصیفی-تحلیلی و جستجو در ادبیات پژوهش و در بخش دوم به روش تحلیل الگوها و مقایسه تطبیقی و از طریق روش آزمایشی (تحلیل الگوی فضایی) در نرم‌افزار «Space Syntax» پلان مساجد در سه دوره ذکرشده مورد آنالیز قرار گرفته است. در نگرش نحوه فضا، با استفاده از سه شاخص «ارتباط»، «هم پیوندی» و «عمق» به بررسی ویژگی‌های فضایی نمونه‌ها پرداخته می‌شود؛ بنابراین این پژوهش بر آن است تا با بررسی معماری مساجد سنتی، به معرفی؛ الگوبرداری و بهره‌گیری از این نگرش در ارتباطات فضایی در مقیاس معماری مساجد امروزی بپردازد. نتایج نشان می‌دهد که سازمان‌دهی مرکزی در حیاط مسجد جامع اردستان در مقایسه با دو مسجد دانشگاه تهران و مسجد امام رضا (ع) از لحاظ ارتباط بیشتر می‌باشد و در مقایسه با جانمایی ریزفضاها در سازمان‌دهی مسجد اردستان ارتباطات در حیاط با سایر فضاها بیشتر است. همچنین هم‌پیوندی فضاها در مسجد جامع اردستان با توجه به بالا بودن آن؛ میزان یکپارچگی و دسترس پذیر بودن فضاها را بازگو می‌کند.

واژگان کلیدی

پیکره‌بندی فضایی، نحوه فضا، Space Syntax، معماری مساجد، سازمان‌دهی