تابستان   1392 - شماره (12)

بررسی نقش وقف در توسعه و سامان دهی فضایی شهرها (مطالعة موردی: شهر لالجین)   

نویسندگان:

احمد پوراحمد استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول Apoura@ut.ac.ir)

ایوب منوچهری میاندوآب دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری

حسین رفیعی مهر دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران

عارف آقاصفری استادیار پژوهش جهاد دانشگاهى

صفحات از: 5 - 14

 تعداد بازدید:  153    تعداد دانلود:  28

چکیده

موقوفات در تأسیس و تداوم حیات نهادها و مراکز فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی تأثیر فروانی داشته و توانسته اند، در دوره های مختلف تاریخ، منشأ حرکت های مؤثّری باشند. در شهرهای ایران نیز وقف همیشه باعث شکل گیری و انتظام فضایی اماکن عمومی و متعاقب آن توسعۀ شهرها بوده است. اما در مواردی وقف اراضی نتوانسته در توسعة جامعه موفق عمل کند که، دلایل مختلفی از جمله مبهم بودن مورد وقف، باعث ایجاد تنش در جوامع شهری و روستایی شده است. هدف این مقاله بررسی تأثیر وقف در توسعة اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی شهر لالجین بوده است. برای این منظور از روش پیمایشی استفاده شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساختارمند بوده است. نتایج نشان می دهد که وقفی بودن شهر لالجین و اراضی آن علاوه بر این که در توسعة آن نقش مثبتی نداشته، آثار منفی گوناگونی از جنبه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی در بر داشته است. بر اساس پاسخ مردم، وقف شهر و اراضی آن در تمام زمینه ها آثار منفی داشته و در واقع فرضیه تحقیق، که متشکل از 24 سؤال یا فرضیه فرعی بود، اثبات شده است.

واژگان کلیدی

وقف، توسعه، شهر، لالجین،