بهار   1392 - شماره (11)

نقش کیفیّت منظر شهری در ایجاد حیات اجتماعی و هویّت مکانی شهروندان مطالعه موردی: بزرگراه نواب   

نویسندگان:

علیرضا سیاف زاده استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه پیام نور

محمد میره ای استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه پیام نور (نویسنده مسئول m_mireh@pnu.ac.ir)

صفحات از: 61 - 72

 تعداد بازدید:  106    تعداد دانلود:  37

چکیده

امروزه مبحث هویّت مکانی شهروندان و حیات اجتماعی شهر از مسائل بسیار مهم زندگی شهری در جهان و ایران است. عوامل و عناصر مختلفی می توانند در زمینۀ هویّت و مسائل اجتماعی شهروندان اثر گذار باشند که یکی از مهم ترین آن ها منظر شهری است. در واقع، دو مقولۀ هویّت و منظر شهر دارای تعاملات و پیوندهای متقابلی هستند. هر دو مقوله منظر و هویّت شهری به نوبه ای در دهه های گذشته در برنامه ها و اقدامات متخصصان و متولیان مسائل شهری در ایران مغفول بوده اند و کمتر به آن ها توجّه شده است. این مقاله با توجّه به اهمیّت موضوع، بررسی روابط کیفیّت منظر شهری و نقش آن در ایجاد حیات اجتماعی و هویّت مکانی شهروندان را به عنوان هدف خود قرار داده است. به منظور انجام این مطالعه، نیاز به بستر جغرافیایی مناسب بوده است. لذا بزرگراه نواب در قلب شهر تهران به عنوان تجربه شهرسازی مدرن ایرانی انتخاب شده است و منظر شهری این محدوده کاوش و ساکنان آن مورد پرسش قرار گرفته اند. روش انجام پژوهش تحلیلی- تبیینی بوده است. هم چنین گردآوری اطلاعات به دو روش کتابخانه ای و میدانی (با استفاده از ابزارهای پرسشنامه و مشاهده) انجام شده است. نتایج مطالعات نشان می دهد بین دو متغیر هویّت مکانی و کیفیّت منظر شهری رابطة معناداری وجود دارد و این متغیرها نسبت به كاهش و افزایش یكدیگر واكنش نشان می دهند و ارتباط آن ها قابل تعمیم است. بر اساس این قاعده در محدودة نواب، با توجّه به سطح نازل کیفیّت منظر شهری، هویّت مکانی و حس تعلّق به مکان و در نتیجه حیات اجتماعی شرایط چندان مناسبی وجود ندارد.

واژگان کلیدی

منظر شهری، هویّت مکانی، حیات اجتماعی، بزرگراه نواب،