بهار   1392 - شماره (11)

بررسی شاخص های هویّت فضای شهری در بافت تاریخی (نمونه موردی: بازار کرمان)   

نویسندگان:

نگار چنگیزی کارشناس ارشد طراحی شهری ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران (نویسنده مسئول changizinegar@yahoo.com)

رضا احمدیان استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان

صفحات از: 21 - 32

 تعداد بازدید:  257    تعداد دانلود:  82

چکیده

با نگاهی به بافت های تاریخی این نکته مشهود است که شکل گیری و حیات آن ها بر پایۀ اصول خاص مرتبط با اقلیم شهر و فرهنگ ایرانی بوده و کالبد آن ها که در تداومی تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و محیطی به صورتی هماهنگ و منسجم در آمده است؛ از این رو، از شخصیّت و هویّت ویژه ای برخوردار است. شخصیّت و هویّت شهر ایرانی در مقطعی از حیات خود بر اثر تحوّلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و در نتیجه تقلیدهای بی اندیشه از مظاهر غربی و الگوهای مدرن شهرسازی، که در بیش تر موارد با هویّت اصیل ایرانی ناسازگار هستند، کمرنگ شده است. سؤالی که در اینجا مطرح می شود این است که چگونه می توان هویّت را به فضاهای شهری ایرانی بازگرداند؟ راه احیای هویّت در شهر، حفظ تداوم فرهنگی میان امروز، دیروز و فردای شهر است. این تداوم فرهنگی، که از طریق شناخت مفاهیم و اصول سازمان دهی به فضاهای شهری در شهرهای تاریخی ایران و به کار گیری آن ها در طرّاحی فضاهای شهری جدید امکان پذیر است، برای جامعۀ ما هویّت و اصالت را به دنبال خواهد آورد. مقالة حاضر می کوشد با شناخت ماهیّت هویّت و با رویکردی پدیدارشناسانه بافت تاریخی بازار کرمان را که از قدمتی دیرینه برخوردار است، تجزیه و تحلیل کند. نتایج تحقیق حکایت از آن دارند که ترکیب مؤلفه های هویّت بخش در سه بعد شکلی، معنایی و اجتماعی موجب شکل گیری هویّت مکانی در فضای شهری بازار در ساختار تاریخی شهر کرمان شده است. در طول زمان این مفاهیم موجب استمرار عملکردی شبکة فضاهای بازار شده است، به طوری که هم اکنون پس از گذشت سالیان متمادی بازار همه روزه پذیرای حضور اقشار مختلف اجتماعی است و هم چنان به حیات فعّال اقتصادی خود ادامه می دهد.

واژگان کلیدی

هویّت، فضای شهری، بافت تاریخی،