بهار   1392 - شماره (11)

بررسی میزان پیاده مداری در خیابان چهارباغ اصفهان و تأثیر آن بر تعاملات اجتماعی شهروندان   

نویسندگان:

احمد پورمختار کارشناسی ارشد معماری (مطالعات معماری،) دانشگاه هنر اصفهان (نویسنده مسئول mehraz83@gmail.com)

صفحات از: 11 - 20

 تعداد بازدید:  186    تعداد دانلود:  65

چکیده

امروزه اغلب فضاهای عمومی شهری و خیابآن ها به دلیل افزایش بی رویۀ وسایل نقلیه و وابستگی الگوی زندگی شهری به آن ها، به شدّت تحت سلطة ماشین درآمده است. شکل گیری و توسعۀ اغلب فضاهای شهری، خیابآن ها و حتی کوچه ها، در شهرهای جدید ایران، بر مبنای مقیاس سواره و مسائل مربوط به ترافیک است. محورهای باریکی که در حاشیۀ محورهای سواره در خیابآن های شهری به عنوان «پیاده رو» وجود دارد، گویی پس مانده هایی از فضای اصلی سواره است که فقط برای تردّدهای ضروری شهروند پیاده باقی مانده است. اصفهان، از جمله معدود شهرهای ایران است که پیاده مداری در برخی از فضاهای شهری و خیابآن های آن، به طور نسبی وجود دارد. «خیابان چهارباغ» که از یادگارهای تاریخی باغ شهر صفوی اصفهان است، برخی از ویژگی های فضاهای شهری پیاده مدار و شهروندگرا، از جمله اجتماع پذیری، امنیّت اجتماعی و روانی، خوانایی و دسترسی راحت، پویایی و سرزندگی، حس تعلّق و خاطره انگیزی مکان، احیای هویّت های تاریخی و اجتماعی، مسیرهای پیاده و دوچرخه، کیفیّت سیما و منظر شهری، کیفیّت فضای سبز و عناصر طبیعی، کیفیّت مبلمان و علائم شهری را در خود دارد. این ویژگی های پیاده مدارانه تأثیر بسیار زیادی بر شکل گیری کمّی و کیفی انواع تعاملات اجتماعی و ارتقای کیفیّت زندگی شهروندی دارد. در این پژوهش، که هدف آن شناخت میزان پیاده مداری در خیابان چهارباغ اصفهان و تأثیر آن بر کیفیّت ارتباطات اجتماعی مردم است، سعی شده است نخست به بررسی مفهوم پیاده محوری و شهروندگرایی در شهرسازی و شناسایی شاخصه های آن در فضاهای شهری پرداخته شود. سپس با نگاهی به سیر تاریخی شکل گیری و تحوّلات فضای شهری خیابان چهارباغ اصفهان، برخی ویژگی های پیاده‎ مدار این فضای شهری تاریخی و تأثیر آن بر کمّیت و کیفیّت تعاملات اجتماعی شهروندان، مورد کشف و بازشناسی قرار گرفته است. این مقاله، با ارائۀ رهیافت ها و راهکارهایی برای بهبود کیفیّت فضای شهری خیابان چهارباغ ـ به عنوان الگویی مناسب برای توسعۀ فضاهای شهری پیاده مدار در شهرهای ایران ـ جمع بندی شده است.

واژگان کلیدی

فضاهای شهری، پیاده مداری، تعاملات اجتماعی، خیابان چهارباغ اصفهان،