زمستان   1391 - شماره (10)

پیامد نورپردازی در سازمان فضایی و عملکرد بازار تهران   

نویسندگان:

ایرج قاسمی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری و عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی (نویسنده مسئول i_ghasemi@yahoo.com)

احمد پوراحمد استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

سیدحسین حاتمی نژاد استادیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

صفحات از: 5 - 14

 تعداد بازدید:  144    تعداد دانلود:  38

چکیده

بازار یکی از ارکان مهم شهرهای ایرانی و اسلامی است که در کنار مسجد و مرکز حکومتی، قلب در شهرها جای می گیرند. از آن جا که فضاهای شهری در تعامل با فرایندهای اجتماعی و فرهنگی شکل گرفته و خود نیز بر آنها تاثیر می گذارند، بازار در شهر نیز متاثر از فرایند مدرنیزاسیون بوده و خود به بازتولید مدرنیته (نوگرایی) پرداخته است. شهر و بازار به عنوان یکی از اجزای اصلی آن در فرایند مدرنیزاسیون دچار تحول شده است. در این پژوهش، بازار شهر تهران به عنوان یکی از شهرهای ایرانی و اسلامی با روش اسنادی و پیمایشی و با استفاده از داده های ثانویه و مصاحبه و مشاهده در دوره زمانی سال 68 به بعد مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج مطالعه نشان می دهد که در فرایند مدرنیزاسیون، بازار تهران، دچار دگردیسی شده است. بازارهای جایگزین در رقابت با بازار اصلی شکل گرفتند و با دگرگونی ارزش ها، هم نشینی بازار با مسجد، قطعی بودن خود را از دست داده است. در مقابل، بازار با فراغت و فضاهای فراغتی جدید ترکیب شده و شکل های تازه ای از بازار در تهران به روز شده را بازتولید کرده اند. در نتیجه، سازمان فضایی بازار از بازار متمرکز شهری به بازار پراکنده و عملکردهای بازار نیز از شکل سنتی به مجتمع های چند تخصصی با حوزه نفوذ مشخص تغییر شکل یافته اند.

واژگان کلیدی

مدرنیزاسیون، بازار تهران، مدرنیزاسیون در بازار، دوگانگی بازار،