پاییز   1391 - شماره (9)

هویت و منظر شهری (مطالعه موردی شهر پاكدشت)   

نویسندگان:

اسماعیل ضرغامی استادیار دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی (نویسنده مسئول Ezarghami@srttu.edu)

مهدی امینیان كارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

صفحات از: 49 - 58

 تعداد بازدید:  123    تعداد دانلود:  37

چکیده

امروزه با توجه به پیشرفت های دنیای جدید و افزایش جمعیت و گسترش شهرها و همچنین شكل گیری شهرهای جدید و پیرامونی، به مساله هویت و ایجاد حس تعلق ساکنان به مكان و شهر كم تر توجه می گردد و یا كاملا به فراموشی سپرده شده است. یكی از مسائلی كه هویت را به شدت تهدید می كند فرآیند جهانی شدن و پدیدة دهكده جهانی است كه تمام حد و مرزهای سنتی را از میان برداشته و در نهایت به جایی انجامیده كه فرد می تواند به هرجایی تعلق داشته باشد، در حالی که در چنین وضعیتی فرد به هیچ جایی تعلق نداشته و ویژگی و هویت مكانی او از بین خواهد رفت. به این ترتیب جامعه به یك فضای فرهنگی بی هویت، بدون تشخص و پیچیده تبدیل می شود. در این حالت، فضای بی تعیّن كه یك نامكان است به بستر زندگی اجتماعی تبدیل می شود و ارتباطی كه میان مكان، فرهنگ و هویت وجود داشته به هم می خورد. در صورتی كه با ایجاد ویژگی های مكانی و هویتی می توان حس تعلق فرد به مكان خاص و یا جامعه را ایجاد و تقویت نمود. این تحقیق به بررسی در این زمینه پرداخته و جنبه های منظر شهری آن را تاكید می كند. برای ملموس كردن پژوهش، این تحقیق مساله هویت شهری را از دیدگاه منظر شهری و عناصر منظر شهری مثل مبلمان شهری، فضای سبز، جداره ها، فضاهای شهری، مسیرهای پیاده، تبلیغات شهری، هنر شهری و نورپردازی مورد بررسی قرار داده است و همچنین عوامل مختلف فرهنگی و اجتماعی نیز در این امر دخالت مستقیم داده شده اند. در این تحقیق از روش های تحقیق كیفی و همبستگی و روش تحقیق اسنادی برای استنتاج و اثبات عوامل مؤثر در هویت و منظر شهری استفاده گردیده است. از مباحث مطرح شده در پژوهش می توان نتیجه گرفت در بخش هایی از شهر كه اغتشاش دیداری كم تری وجود دارد و عناصر منظر شهر از یك تناسب مطلوب دیداری بهره مند هستند، ساکنان نسبت به آن احساس تعلق نسبتا بیشتری دارند و نیز این نتیجه به دست می آید که منظر شهری خوب می تواند باعث ارتقای هویت شهر شود.

واژگان کلیدی

هویت، هویت مكانی، مبلمان شهری، حس تعلق، منظر شهری.