پاییز   1391 - شماره (9)

اصول طراحی و ساخت مصلی مبتنی بر فرهنگ اسلامی در معماری معاصر ایران   

نویسندگان:

محمدجواد مهدوی نژاد استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول Mahdavinejad@modares.ac.ir)

مهدی حمزه نژاد استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت

مهتاب کامیاب فارغ التحصیل کارشناسی ارشد معماری و مدرس مدعودانشگاه آزاداسلامی

صفحات از: 37 - 48

 تعداد بازدید:  130    تعداد دانلود:  39

چکیده

با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و گرایش مردم به نمازهای جمعه موجب شد تا نیاز به ساخت مصلاهای جدید و توسعه مصلاهای موجود بیش از پیش احساس شود. از این رو رفته رفته گرایش به طراحی و ساخت این گونه بناها به عنوان گرایشی جدی در معماری معاصر مورد توجه قرار گرفت. در این راستا باید بررسی نمود که در هدایت طراحی معماری مصلا ها چه مبانی و اصولی باید رعایت شوند؟ برای تحقق آن مبانی فقهی، چه الگوهای معماری قابل استفاده اند و هر یک از این الگوها چه مزیت ها و کاستی هایی دارند؟ نکته قابل توجه آن است که جایگاه والای اجتماعی و بویژه مذهبی مصلا ها، حساسیت طراحی این فضاها را بیش از پیش نمایان ساخت. در این مقاله پس از سیری در احادیث فقهی و اسناد کهن و معاصر در موضوع مصلا تلاش می گردد با استفاده از اجتهاد معمارانه، الگوهای تحقق بخش به اصول بیان شده در احادیث معرفی و تحلیل گردد. در این راستا پنج اصل فقهی مکان یابی مصلا در خارج از شهر، تفاوت در مسیررفت و برگشت، عدم جواز هر گونه ساخت، نماز در فضای باز و وجود مانع و پرده مبنا قرار گرفته و الگوهای تحقق پذیری آن ها مورد بحث واقع شده است. این اصول در بیشتر مصلا های تاریخی مورد توجه بوده اند. در حالی که در طراحی مصلاهای معاصر این اصول کمتر مورد توجه قرار گرفته اند.

واژگان کلیدی

مصلا، فقه شیعه، هدایت طراحی معماری، نماز عید، معماری معاصر.