پاییز   1391 - شماره (9)

بررسی نقش سرمایه های اجتماعی در کاهش خطر زلزله در بافت تاریخی یزد (مطالعه موردی محله فهادان)   

نویسندگان:

حسین کلانتری خلیل آباد دانشیار پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماري جهاد دانشگاهى (نویسنده مسئول H_Kalantari2005@yahoo.com)

سیده مریم مهدویه کارشناس ارشد بازسازی پس از سانحه، دانشگاه شهید بهشتی

سعید فلاح علی آبادی کارشناس ارشد مدیریت سوانح طبیعی، دانشگاه تهران

صفحات از: 5 - 14

 تعداد بازدید:  131    تعداد دانلود:  34

چکیده

بافت های تاریخی به عنوان یکی از بخش های مهم شهری که واجد ارزش های میراثی و هویت بخش در شهرهای ایران هستند، هنوز در بسیاری از شهرها محل سکونت و معیشت میلیون ها نفر از شهروندان اند. این بافت ها در مقابل زلزله، ناپایدار و آسیب پذیرند. با تهیه برنامه های عملیاتی جامعه محور مبتنی بر استفاده از سرمایه های اجتماعی و برنامه ریزی صحیح قبل از وقوع سوانح و تدوین طرح های مدیریت بحران، ناشی از وقوع سوانح می توان به میزان قابل توجهی از تلفات و خسارات ناشی از وقوع سوانح کاست. از این رو به طور کلی می توان با شناسایی سرمایه ها و گروه هایی اجتماعی موجود در محلات، میزان تأثیر آن ها را در کاهش خسارات ناشی از وقوع زلزله از طریق مشارکت در برنامه های در نظر گرفته شده در محلات شهری سنجید. در این راستا پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سرمایه های اجتماعی در کاهش خطرپذیری شهرها در برابر زلزله با رویکرد کیفی با روش توصیفی و تحلیل داده های کمی صورت گرفته است. در جمع آوری داده ها از روش های مرور اسناد و مدارک، توزیع پرسشنامه و مصاحبه با استادان، خبرگان و متخصصان امر و همچنین بررسی نقشه های آسیب پذیری كالبدی محله در برابر زلزله استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، خانوارهای ساکن در محله فهادان یزد و تعداد نمونه ها 300 نفر بوده است. پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ (86 درصد) و روایی آن از سوی صاحب نظران و اساتید مورد تأیید قرار گرفته است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون در نرم افزار SPSS صورت گرفته است. نتایج به دست آمده، نشان می دهد که میزان تمایل مردم محله برای شرکت در برنامه های کاهش خطر زلزله با میزان مشارکت، وضعیت روابط اجتماعی و خویشاوندی و اعتماد ساکنان به گروه های موجود در محله ارتباط مثبت دارد.

واژگان کلیدی

سرمایه اجتماعی، کاهش خطر، زلزله، محله فهادان یزد.