تابستان   1391 - شماره (8)

گونه شناسی تحلیلی چهارطاقی های استان اصفهان   

نویسندگان:

یعقوب محمدی فر دانشیار دانشگاه بوعلی سینا همدان (نویسنده مسئول Yamohamadi@yahoo.com)

علمدار علیان کارشناس ارشد اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان، ایران

عادله دینلی کارشناس ارشد باستان شناس

صفحات از: 85 - 96

 تعداد بازدید:  172    تعداد دانلود:  27

چکیده

بدون تردید یکی از دوران مؤثّر بر تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران، حکومت ساسانیان است. این سلسله که امپراتوری خود را با تاج گذاری اردشیر بابکان در سال 226 میلادی شروع کرد استوار بر اندیشه، تمدن و فرهنگ پیشینیان پارسی خود بود. با توجّه به اهمیّت مطالعة نمودهای فرهنگی و هنری هر جامعه در آثار مادی آن، مطالعة آثار و بقایای چهارطاقی های برجای مانده از این دوره از اهمیّت خاصی برخوردار است. افزون بر این استان اصفهان به دلیل موقعیّت جغرافیایی خود (قرارگیری در مرکز ایران) در طول تاریخ مدّ نظر حکومت های مختلف قرار داشته است. امّا به دلیل تراکم آثار و بناهای دورة اسلامی، کم تر مورد توجّه پژوهشگران دورة ساسانی قرار بوده است. این مقاله با دو هدف مطالعه تعداد و گونه های مختلف چهارطاقی موجود در استان اصفهان و ارزیابی چگونگی پراکندگی آن ها در سطح استان تدوین شده است. در مجموع؛ شش چهارطاقی نخلک، قلعه دار، شیرکوه، نطنز، خرمدشت و نیاسر در سطح استان اصفهان در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است. این چهارطاقی ها در دو گونة ساده و مرکب تقسیم بندی می شوندکه سه چهارطاقی شیرکوه، قلعه دار و خرمدشت به دلیل وجود ساختارهای معماری دیگری در اطراف خود، در زمرة چهارطاقی های مرکب قرار می گیرند و سه چهارطاقی نخلک، نطنز و نیاسر کاملاً منفرد هستند و در زمره چهارطاقی های ساده هستند.

واژگان کلیدی

اصفهان، دورة ساسانی، معماری مذهبی، چهار طاقی ها.