تابستان   1391 - شماره (8)

ارزیابی احساس امنیّت شهروندان با رویکرد منظر شهری (نمونه موردی محلّه اوین)   

نویسندگان:

محسن رفیعیان عضو هیات علمی گروه شهرسازی دانشگاه یزد (نویسنده مسئول Mrafian@yazd.ac.ir)

محمد مویدی دانشجوی دکتری دانشگاه علم و صنعت ایران

حسن سلمانی فارغ التحصیل کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس

لیلا توانگر فارغ التحصیل کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه اصفهان

صفحات از: 51 - 64

 تعداد بازدید:  155    تعداد دانلود:  25

چکیده

امنیّت به عنوان یكی از نیازهای اساسی شهروندان در ساختارهای شهری به شمار می رود و از اهمیّت ویژه ای برخوردار است. از این رو در مطالعات و پژوهش های مرتبط با شهر و بیان معیارهای كیفیّت مطلوب شهری همواره امنیّت به عنوان یكی از شاخص های مهم كیفیّت زندگی مورد توجّه برنامه ریزان و شهرسازان قرار گرفته و در این باره نظریّه های گوناگونی نیز ارائه شده است. فضای شهری به عنوان حوزه ای عمومی در صورت ایجاد احساس امنیّت علاوه بر آن كه آرامش را برای شهروندان به ارمغان می آورد، سطح تعاملات و فعالیّت های اجتماعی را افزایش می دهد و در نهایت احساس مطلوبیّت و رضایت محیطی را در شهروندان تقویت می نماید. در این مقاله پس از بررسی مطالعات صورت گرفته، مبانی نظری مرتبط با منظر، منظر شهری با تدقیق در سه بعد ادراك، فعالیّت و فرم در شكل گیری منظر مطلوب، مؤلّفه های «حس مكان»، «هویّت مكان»، «خاطره انگیزی»، «خوانایی و تصویری روشن از محیط»، «ادراك عمومی و لذّت بصری» و «فرم و ریخت» به عنوان شاخص هایی برای سنجش احساس امنیّت شهروندان با استفاده از شاخص های منظر شهری تعریف شده اند. این تحقیق در حوزة ادبیات نظری، تحقیقی تجربی و در حوزة مطالعات میدانی، دارای روش پیمایشی با ابزار گردآوری داده به صورت پرسشنامه است. در زمینة تحلیل اطلاعات با استفاده از تحلیل کمّی روابط بین «احساس امنیت» و «منظر شهری» روش تحقیق علّی و همبستگی اتخاذ شده است. در این پژوهش روش تحلیل رگرسیون چند مرتبه ای به کار گرفته شده و در بررسی روایی و پایایی پرسشنامه از تحلیل عاملی و آلفای كرونباخ استفاده شده است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که كلیه معیارهای به كار رفته در سه سطح مدل سنجش احساس امنیّت در محدودة مورد مطالعه با متغیّر منظر شهری رابطه معناداری دارد (p<0.05). هم چنین بین میانگین احساس امنیّت و میانة نظری (عدد3) اختلاف معناداری وجود دارد. احساس امنیّت در محدودة مورد مطالعه از دید ساكنان، پایین تر از سطح متوسط ارزیابی شده است.

واژگان کلیدی

منظر شهری، احساس امنیّت، تحلیل رگرسیون، خوانایی، ادراک بصری و عمومی.