بهار   1391 - شماره (7)

تفاوت الگوی شهرسازی در میزان محلّه گرایی نواحی فرهنگی و جغرافیایی مشابه (مطالعه تطبیقی: شهرهای اردکان و میبد)   

نویسندگان:

حسین کلانتری خلیل آباد دانشیار پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماري جهاد دانشگاهى

رضا ملاحسینی اردکانی کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی (نویسنده مسئول rmakavirestan@gmail.com)

صفحات از: 39 - 52

 تعداد بازدید:  157    تعداد دانلود:  27

چکیده

محلّه یکی از عناصر شاخص در شهرسازی ایرانی – اسلامی است و محلّه گرایی یکی از نمودهای تعلّقات مکانی و تعصّب محلّی است که بخشی از هویّت شهری را شکل می دهد. محلّه گرایی وابسته به عوامل گوناگونی است. غالب پژوهش های انجام شده، به بیان ریشة این تعلّق ها از منظر تفاوت های فرهنگی، مذهبی، نژادی محلّه ها پرداخته اند، امّا پژوهش حاضر سعی بر آن دارد که نقش الگوی شهرسازی در تفاوت های محلّه گرایی را در دو شهر مشابه از نظر فرهنگی، جغرافیایی، مذهبی و نژادی بررسی کند. محلّه گرایی در شهرهای اردکان و میبد در استان یزد که از تجانس فرهنگی و جغرافیایی زیادی برخوردارند و امروزه به یکدیگر پیوسته شده اند، تفاوت های قابل تأملی دارد. بر مبنای فرض این پژوهش، یکی از مهم ترین دلایل این تفاوت ها، الگوی شهرسازی این دو شهر و جایگاه محلّه در آن هاست. بر اساس یافته های این پژوهش توصیفی – تحلیلی که به شیوه مطالعات کتابخانه ای و تحقیقات میدانی و مصاحبه با صاحب نظران به دست آمده، الگوی شهرسازی مجتمع و تک کانونی اردکان و الگوی شهرسازی پراکنده و چند کانونی میبد و هم چنین تفاوت در کاربرد سه عنصر اساسی شهرسازی ایرانی – اسلامی یعنی عناصر اعتقادی، اقتصادی و دفاعی و به تبع آن تفاوت نقش محلّه ها در این دو شهر، باعث تفاوت در نوع و تداوم و شدّت بروز محلّه گرایی در این دو شهر شده است که نمودهای آن را می توان در طول تاریخ این دو شهر مشاهده نمود.

واژگان کلیدی

محلّه، محلّه گرایی، شهرهای ایرانی – اسلامی، الگوی شهرسازی، اردکان، میبد،