بهار   1391 - شماره (7)

تحقّق پذیری هویّت اسلامی در آثار معماری   

نویسندگان:

عبدالحمید نقره کار دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایراندانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران (نویسنده مسئول noghre@iust.ac.ir)

محمدمنان رئیسی دانشجوی دکترای معماری دانشگاه علم و صنعت ایران

صفحات از: 5 - 12

 تعداد بازدید:  113    تعداد دانلود:  42

چکیده

موضوعِ کمّیّت و كیفیّت تجلّی هویّت اسلامی در معماری دوران اسلامی از مباحثی است که پیرامون آن افتراق نظر زیادی میان اندیشه مندان وجود دارد. برخی به بازتاب حدّاکثریِ محتوای اسلامی در آثار معماری این دوره اعتقاد دارند. در مقابل، برخی دیگر انعکاس حداقلیِ هویّت اسلامی و نفی وجود هر نوع رابطه بین محتوای دین و این آثار را بیان می كنند. در این مقاله نظریّة سومی در این خصوص ارائه می گردد که اساس آن، اعتقاد به تجلّی نسبیِ محتوا و هویّت اسلامی در صورت و کالبد معماری دورة اسلامی به عنوان اصلی منطقی است. مقاله، این اصل بنیادی را مطرح می نماید که اسلام به عنوان مکتبی فکری و اعتقادی، حقایقی مفهومی را در حوزة هنر مطرح كرده که در ایده ها و ایده آل های هنرمندان و معماران انعکاس یافته است. این حقایق بنیادی و ثابت می توانند طی فرایندی معیّن با اجتهاد خلاقانة هنرمندان در هزاران پدیده به صورت نسبی تجلی نمایند. در این مقاله، ضمن اتخاذ رویکردی تاریخی ـ تفسیری، با بهره گیری توأمان از روش استدلالی ـ منطقی و بر پایة متون مستند دینی به اثبات این مدّعا خواهیم پرداخت. پایة اساسی در اثبات این نظریّه، اصل تفکیک گزاره های نظری، عملی و مصادیق در حکمت اسلامی است که تبیین خواهد شد.

واژگان کلیدی

هویّت اسلامی، معماری دوران اسلامی، حکمت نظری، حکمت عملی، حق مداری، عدالت مداری،