پاییز   1390 - شماره (5)

بازشناسی مفاهیم معنوی «سکونت» در مسکن سنّتی اقلیم کویری   

نویسندگان:

هانیه اخوت استادیار پردیس فارابی دانشگاه تهران

محمدرضا بمانیان استادیار دانشكده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول Bemanian@modares.ac.ir)

مجتبی انصاری دانشیار، دانشگاه تربیت مدرس

صفحات از: 95 - 102

 تعداد بازدید:  195    تعداد دانلود:  51

چکیده

سکونت، بیانگر برقراری پیوندی پرمعنا بین انسان و محیط مفروض است كه از تلاش برای هویّت یافتن (به مکانی حسّ تعلّق داشتن) ناشی گردیده است. انسان زمانی بر خود وقوف می یابد که مسکن گزیده و هستی خود را تثبیت کرده باشد. از این رو، مفهوم سکونت همواره در طول تاریخ، ذهن اندیشمندان را به خود مشغول داشته است. این مقاله با هدف ساختارشناسی مفاهیم سکونت و مسکن از نگاه اندیشه ورزان و سپس دیدگاه قرآن، تنظیم گشته است. روش پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی است و با انتخاب نمونة مسکن های سنّتی در اقلیم گرم و خشک ایران انجام شده است. در مسکن سنّتی اقلیم گرم و خشک ایران، با توجّه به اقلیم سخت و طاقت فرسای کویری، همواره سعی بر این بوده تا علاوه بر توجّه به مفاهیم معنوی، شرایط مناسب زیستی را در داخل خانه فراهم آورند. روش جمع آوری اطلاعات از نوع کتابخانه ای با مطالعه اسناد سخت و نرم و میدانی با مشاهدة خانه های سنّتی اقلیم گرم و خشک و در نهایت ترسیم دیاگرام تحلیلی از آن ها است. نتایج پژوهش نشان می دهد كه مسکن سنّتی به علّت جواب گویی به نهاد کمال مطلوب با انسان عجین است. از این رو، مسکن سنّتی ـ اسلامی را نمی توان تنها به لحاظ کالبدی، هندسی و شکلی توصیف کرد، بلکه معانی ورای آن از اهمّیّت بیش تری برخوردار است، این معانی در انتهای مقاله به عنوان الگویی برای احداث مسکن مطلوب معاصر بیان گردیده اند.

واژگان کلیدی

مفهوم سکونت، مسکن سنّتی، بازشناسی، مفاهیم معنوی، اقلیم کویری،