پاییز   1390 - شماره (5)

بررسی شاخص های مؤثر در شکل گیری تعادل در معماری مسلمانان (نمونه موردی: مسجد جامع اصفهان)   

نویسندگان:

محمدرضا بمانیان استادیار دانشكده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول Bemanian@modares.ac.ir)

معصومه امینی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس

صفحات از: 17 - 28

 تعداد بازدید:  178    تعداد دانلود:  35

چکیده

یکی از ویژگی های معماری مسلمانان، بهره‎گیری از تعادل در کلّ بنا و اجزای آن و هم چنین یافتن روش‎های دستیابی به عدالت در معماری است. عالم هستی به دست آفریدگاری توانا بنا نهاده شده که تعادل و عدالت را بین تمام کائنات مایه آرامش قرار داده است. از آن جایی که انسان، خلیفه و جانشین خدا در زمین است، شرط این خلافت و جانشینی، تعهّد فعل و عمل خلیفه به صفات الهی است. در گذشته‎ای نه چندان دور، تعادل در آثار معماران مسلمان هویدا بود و این امر آرامش را برای ساکنان و بهره مندان از بناها و فضاهای معماری، به ارمغان داشت. این مقاله در پی یافتن شاخص‎های تعادل در کل بنا و اجزای آن در معماری مسلمانان است كه توانسته چنین معماری ارزش‎مندی را ایجاد کند. مقالة حاضر با استفاده از روش تحقیق «موردپژوهی و راه کارهای ترکیبی»، ضمن بررسی ادبیات موضوع، به تجزیه و تحلیل مؤلّفه‎های مؤثّر در ایجاد تعادل در بنای مسجد جامع عتیق اصفهان در دوران اسلامی پرداخته‎ است. بدین منظور فضاهای اصلی مسجد مورد بررسی قرار گرفته و عوامل ایجاد کنندة تعادل در این فضاها بیان شده است. شاخص‎های مؤثّر در شکل‎گیری تعادل در معماری مسلمانان را می‎توان مؤلّفه‎هایی مانند تقارن، تناسب و مقیاس، سلسله مراتب، ریتم، مصالح همگن و سازه، فن ایستایی و تزیین های طبیعی دانست.

واژگان کلیدی

عدالت، معماری مسلمانان، تعادل، مسجد جامع عتیق اصفهان،