پاییز   1397 - شماره (33)

تدوین برنامه راهبردی توسعه شهر قزوین با تأکید بر نقش عوامل فرهنگی   

نویسندگان:

احمد پوراحمد استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول Apoura@ut.ac.ir)

اسماعیل علی اکبری استاد گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

سیدمهدی موسی کاظمی دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

رضا رحمانی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور

صفحات از: 65 - 74

 تعداد بازدید:  282    تعداد دانلود:  178

چکیده

فرهنگ و کارکردهای فرهنگی از جمله عوامل تأثیرگذار بر توسعه و تحول فضای شهرهاست تا آنجا که بدون شناخت فرهنگ افراد، مطالعه چگونگی و چرایی توسعه شهرها بی معنا خواهد بود. تقریباً از دهه 1980 جغرافیای انسانی، شاهد تغییر بنیادی در رویکرد به فرهنگ و فضا به عنوان دو مفهوم محوری در مطالعات جغرافیایی بوده است و در جغرافیای فرهنگی جدید مورد توجه قرار گرفته است. شهر قزوین به عنوان الگوی شهر اسلامی با شهرسازی مکتب اصفهان مطرح است؛ لذا پژوهش حاضر با این رویکرد در صدد شناسایی و تحلیل نقاط قوت و ضعف، و فرصت ها و تهدیدهای فرهنگی تأثیرگذار بر توسعه شهر قزوین است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و روش تحقیق آن توصیفی- تحلیلی است و برای جمع آوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز، از بررسی های اسنادی- کتابخانه ای و مطالعات میدانی بهره  گرفته و در نهایت تجزیه و تحلیل یافته ها با رویکرد تحلیل عوامل استراتژیک SWOT انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را تمامی کارکنان و کارشناسان شهرداری و شورای شهر قزوین تشکیل می دهند که با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی، تعداد 30 کارشناس انتخاب گردیده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که عوامل فرهنگی شهر قزوین با داشتن 12 عامل به عنوان نقاط ضعف و همچنین 10 عامل قوت و در عین حال 12 عامل به عنوان تهدید و 9 عامل فرصت، در وضعیت مطلوبی قرار نگرفته و با توجه به اینکه امتیاز نهایی ارزیابی عوامل فرهنگی داخلی توسعه شهر قزوین 229/2 به دست آمده و جمع امتیاز نهایی ارزیابی عوامل فرهنگی خارجی توسعه شهر قزوین290/3 است، باید راهبردهای تدافعی از جمله ارتقای سرمایه اجتماعی شهروندان مانند آگاهی، اعتماد و مشارکت آنان در توسعه طرح های فرهنگی را در اولویت برنامه ریزی ها قرار داد. همچنین توسعه شهر قزوین به شدت تحت تأثیر کارکردهای فرهنگی است و این امر باید مورد توجه مسئولان شهری قرار گیرد که لازمه آن مشارکت همه-جانبه شهروندان در مراحل مختلف تهیه، اجرا و نظارت طرح های توسعه شهری است در غیر این صورت ضمن آشفتگی فضای فرهنگی شهر قزوین، نارضایتی شهروندان از عملکرد مدیریت شهری را در پی خواهد داشت.

واژگان کلیدی

فرهنگ، کارکردهای فرهنگی، توسعه شهری، قزوین