پاییز   1397 - شماره (33)

تبیین مؤلّفه‌های زیبایی‌شناسی حکمت متعالیّه و بررسی میزان تجلّی آن در کالبد بازارهای ایرانی؛ مطالعة موردی: بازار همدان، سرای شریفیّه   

نویسندگان:

علیرضا صادقی استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، ایران (نویسنده مسئول arsadeghi@shirazu.ac.ir)

مسعود دادگر عضو هیأت علمی گروه پژوهشی معماری و منظر شهری پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی

سحر سماواتی دانشجوی دکتری شهرسازی دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس تهران

صفحات از: 51 - 49

 تعداد بازدید:  211    تعداد دانلود:  122

چکیده

امروزه در زمینة زیبایی‌شناسی و چگونگی قضاوت و تجربة آن، تنوّع بی‌حد و مرزی در معماری، برنامه ریزی شهری و طرّاحی شهری ایرانی دیده می شود. می‌دانیم که یکی از نمودهای عینی معماری و شهر سازی سنّتی ایران که متأسفانه امروزه نقش اصلی خود را از دست داده، بازار است. به نظر می رسد بررسي مقوله هاي مربوط به ارزش های زیبایی‌شناسی شهرهاي اسلامي در بازارهای ایرانی با هدف بازآفريني و احيای اين ارزش‌ها ضروری است؛ چرا که به باور حکمای اسلامی، زیبایی‌های موجود در محیط، جلوه‌هایی از زیبایی مطلق یعنی حق ‌تعالی هستند و بازارها همواره به عنوان ستون فقرات شهرها ایفای نقش کرده اند. با توجّه به این نکته، در اين تحقيق دیدگاه های مختلف در زمینة زیبایی شناسی اسلامی بررسی و ویژگی های بازارهای ایرانی بازخوانی شده  است. در ادامه و در بستری از مطالعات کتابخانه ای و میدانی و با استفاده از روش تحقیق توصیفی تحلیلی و  تحلیل محتوا و شیوة تحقیق گروه تمرکز، شاخص های زیبایی‌شناسی در حکمت متعالیّه (زیبایی‌شناسی جامع) استخراج و در مورد کالبد سرای شریفیّة همدان تحلیل شده  است. نتایج حاصل از این پژوهش نشانگر این مهم هستند که مؤلّفه های زیبایی شناسی جامع در بازارهای ایرانی در قالب دو گونة کلّی مؤلّفه های ذهنی ـ روان‌شناختی و فرمی ـ کالبدی قابل تقسیم بندی هستند و عوامل بسیاری از جمله نور، رنگ، کمال، تناسب، هندسه، سلسله مراتب در آفرینش این زیبایی تأثیرگذار بوده‌اند.

واژگان کلیدی

زیبایی‌شناسی اسلامی، حکمت متعالیّه، زیبایی‌شناسی جامع، بازار ایرانی، سرای شریفیّة بازار همدان