پاییز   1397 - شماره (33)

نقش مؤلّفۀ «ایمنی و امنیّت» فضاهای شهری در حضورپذیری کودکان؛ مطالعة موردی: محلّة فاطمی در منطقه 6 تهران   

نویسندگان:

عطیه بهرام پور دانشجوی دکترای شهرسازی، دانشگاه آزاداسلامی، واحد تهران جنوب، ایران

علی اصغر ملک افضلی دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، ایران (نویسنده مسئول aamalekafzali@yahoo.com)

صفحات از: 39 - 49

 تعداد بازدید:  296    تعداد دانلود:  151

چکیده

شهرها، تنها محیطی برای گذران زندگی نیستند، بلکه باید بستری برای رشد و تعالی شهروندان خود باشند. در این میان کودکان به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین شهروندان، نیازمند توجّه بیشتری هستند. در دین اسلام دستورات و توصیه‌‌های فراوانی در این حوزه وارد شده است و دولت‌‌ها و سازمان‌‌ها نیز همواره به دنبال راهکار‌‌هایی برای حفظ حقوق کودکان در جامعه بوده‌اند. پرسشی که در این پژوهش مطرح شده این است که: مهم‌‌ترین معیارهای فضای شهری مناسب کودکان، به عنوان حقوق این دسته از شهروندان، کدام اند؟ همچنین کدام یک از این معیارها بیشترین تأثیر را بر حضور فعّال کودکان در فضاهای شهری دارند؟ بدین منظور ابتدا مروری بر ادبیات مرتبط با کودک و تلاش‌‌های صورت گرفته برای حمایت از کودکان داشته و سپس با نگاهی کوتاه به نیاز‌‌ها و حقوق کودکان در شهر به ضرورت ارتباط کودک با فضاهای شهری پرداخته‌ایم. در ادامه، با بررسی نظریّه های موجود معیارهای فضای شهری مناسب کودکان تعیین شد و به دلیل اهمیّت بسیار زیاد معیار ایمنی و امنیّت کودکان در شهر، این معیار مورد تدقیق قرار گرفت. در این پژوهش محلّه فاطمی تهران به منظور تأیید مبانی نظری پژوهش مورد ارزیابی قرار گرفت تا ضمن استخراج معیارهای فضای شهری مناسب کودکان، میزان حضور کودکان و همچنین ارتباط آن با میزان امنیّت و ایمنی تبیین شود. با استفاده از تحلیل عاملی انجام شده روی داده های حاصل از پرسشنامه‌ها، 9 معیار فضای شهری مناسب کودکان استخراج شد. بررسی تأثیر معیارهای مذکور بر حضور کودکان از طریق همبستگی پیرسون تعیین و مشخّص گردید از این میان، ایمنی و امنیّت بیشترین تأثیر هم‌جهت را بر میزان حضور کودکان در فضاهای شهری این محلّه دارد (801/0=r). این امر نشان‌دهندة اهمیّت این حق کودکان در استفاده از فضاهای شهری از سوی ایشان است که تأمین آن نه تنها بر عهدة دولت‌هاست که به عنوان یکی از وظایف برنامه‌ریزان و طرّاحان شهری نیز باید مورد توجّه قرار گیرد.

واژگان کلیدی

حقوق کودک در شهر، فضای شهری مناسب کودک، ایمنی و امنیّت کودک، معیارهای شهرکودک‌مدار