پاییز   1397 - شماره (33)

آجر و هنر آجرکاری از دوران باستان تا امروز   

نویسندگان:

حسین زمرشیدی دانشیار دانشگاه شهید رجایی (نویسنده مسئول )

علی صادقی حبیب آباد کارشناسي ارشد معماري دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي، تهران، ايران

صفحات از: 5 - 18

 تعداد بازدید:  1330    تعداد دانلود:  445

چکیده

در هنر آجرکاری معماران خوش‌ذوق، گلچین‌ها و نقوش بسیار زیبا و دل‌نشینی را خلق کرده‌اند که برخی از آن‌ها از گنجینة‌ هنرهای بس عمیق معماری تا به امروز برای ما به میراث باقی مانده است. نقوش و گلچین‌های بسیار شگرف از حرکات و نقوش آجری و شیوه‌های اجرایی، تنوع و روش‌های ارزش‌مندی را از گذشتگان به جا گذاشته که می‌تواند برای نماسازی ساختمان‌های امروزی مورد استفاده قرار گیرد. این امر باعث می‌شودد تحوّلی ریشه‌ای در زمینة ارتقای فرهنگ غنی معماری ایران به وجود آید. هدف از نگارش این مقاله، در مرحله اول بیان چگونگی روند تولید آجر و انواع آن و نیز بررسی تزئینات آجری در معماری اسلامی ایران بوده است. در این نوشتار از روش کیفی توصیفی و تحلیل محتوا بهره گرفته شده است. به این صورت که نخست بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و مشاهدة میدانی در زمینه‌های مختلف، مصالح‌شناسی، هنر تزیینات در معماری دورة اسلامی، تکنیک‌های اجرایی در مصالح سنتی، هم‌چنین استفاده تجربی از مطالب نظری و اجراییِ میدانی، به خصوص پیگیری آموزه‌های استادان بزرگ گذشته به جمع‌آوری داده‌ها و برخی اصول زیبایی‌شناسی دورة اسلامی ایرانی در زمینة آجرکاری در جهت شناسایی و شناخت مخاطبان به درک هرچه بیش‌تر اشتراکات کالبدی و تزیینات کارشده در معماری دوره اسلامی پرداخته شده است. از این رو، استنتاج تحلیلی و تجربی تزیینات وابسته به آجرکاری معماری دورة اسلامی در کنار همدیگر، به شکل مجموعه واحد در زمینة شناخت این هنر، انواع آن در روش اجرا و هنرهای وابسته به آن تدوین شده است.

واژگان کلیدی

آجر، آجرکاری، تزیینات آجر، هنر آجرکاری