بهار   1390 - شماره (3)

نقش میدان های شهری و بررسی عواقب ناشی از تنزّل جایگاه آن در شهرهای امروز با تأکید بر شهرهای ایرانی   

نویسندگان:

سعیده نژادستاری دانش آموخته دكتری شهرسازی: «واحدعلوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی (نویسنده مسئول S.Nejadsatari@khuisf.ac.ir)

صفحات از: 57 - 70

 تعداد بازدید:  188    تعداد دانلود:  41

چکیده

تشنه کامی شهرهای ایرانی امروز به هویّت، یکی از واقعیّت های محسوسی است که در پی ولع تجربة مدرنیته که از نه دهه پیش آغاز شد، بروز کرده است. ابتلائات ناشی از ماشینیسم که بر تضعیف بنیادهای زیست اجتماعی دامن می زند، حضور پیاده در فضای شهری را و کمرنگ و زمینة حضور سواره را قوت بخشیده است؛ از این رو، عمدة گره های شهری در قالب فلکه ها به وجود آمده و میدان ها قربانی این تحول شده اند. این مقاله به یکی از مصادیق کالبدی اثرگذار بر تلقّی های هویّتی می پردازد و لذا مسئله حذف میادین از گونه های فضاهای شهری محور اساسی بحث قرار گرفته است. فرض بر این است که این گونة اصلی واجد توانایی هایی برای احیا و تقویت زندگی شهری است و حذف آن عواقب و آسیب هایی را می زاید که با بهره گیری از گونه های دیگر جبران نمی شود، لذا هدف، شناخت تفاوت ماهوی میدان با دیگر گونه ها و تبیین نقش میدان در شهر است. با روشی مبتنی بر تحلیل و سپس استقراء استنتاج ها بر بنیان، تعریف میدان، شناخت ماهیّت میدان و شناخت نقش های میدان بیان شده است. بر این اساس، میدان به عنوان عرصه ای برای غلبة سکون بر حرکت در شهر، توان تمرکزبخشی به بافت، نمودار کردن کلیّت بافت، ارتباط عناصر پیرامون، تقویت صفت خوانایی، ایجاد گرانش و نیز معنادار کردن حضور جمع را دارد و صورت و نمودی از بافت شهری است. لذا حذف این گونه، منجر به آسیب هایی می شود که به اختصار عبارت اند از: انتقال بی کیفیّت رخدادها به دیگر گونه ها و ایجاد تنش در نقش دیگر گونه های فضای شهری، فراهم آمدن زمینه های تفردگرایی، واگرایی بافت شهری و ناتوانی بافت در نمایاندن هویت شهری.

واژگان کلیدی

میدان، عرصه، مسیر، زندگی جمعی، هویّت شهری،