پاییز   1396 - شماره (29)

تأثیر شکل کالبدی بلوک های شهری بر خُرداقلیم فضاهای باز شهری در اقلیم گرم و خشک مطالعة موردی: شهر یزد   

نویسندگان:

مرجان منتظری دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

لعلا جهانشاهلو استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران (نویسنده مسئول l.jahanshahloo@srbiau.ac.ir)

حمید ماجدی استاد، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

صفحات از: 81 - 92

 تعداد بازدید:  137    تعداد دانلود:  119

چکیده

با توجّه به وجود رابطة متقابل و تنگاتنگ بين ساختمان‌ها و محيط خارجي آنها، عواملی چون ساخت و بافت شهری، شكل، ارتفاع و اندازة بناها، جهت‌گیری خيابان‌ها و ساختمان‌ها، مصالح، سطح فضاهاي باز و پوشش گیاهی اقليم خرد شهری را تحت تأثیر قرار می‌دهند. به عبارتی، هر عنصر انسان‌ساخت شهري در بالا و اطراف خود، اقليم مصنوعي خاصي پديد می‌آورد كه همواره با آن در ارتباط متقابل قرار می‌گيرد. شکل شهر و اجزا و عناصر تشكيل‌دهندة آن علاوه بر این‌که می‌توانند بر كيفيّت فضاهاي شهری اثر بگذارند، كيفيّت هواي شهر را نيز می‌توانند تغيير دهند؛ به نحوی که تمركز يا پراكندگي عناصر آلوده‌كنندة هوا كه از مسائل عمدة شهرهاي امروز دنيا است و به جريان‌هاي جوي و تشكيل جزاير حرارتي در داخل شهر بستگي دارد، نيز به نوبة خود تحت تأثير شكل شهر قرار می‌گيرد. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش شکل شهری بر خُرداقلیم و ایجاد آسایش حرارتی برای کاربران فضا، تدوین شده و با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی در بخشی از اراضی 17.5 هکتاری سیلو شهر یزد انجام گرفته است. در مرحله اول با روش شبیه‌سازی با استفاده از نرم افزار انوی‌مت، پارامترهای اقلیمی چون دمای هوا، سرعت باد، میزان دمای متوسط تابشی، رطوبت نسبی در گرم‌ترین روز سال 1394 برای سایت محاسبه و سپس آسایش حرارتی بر اساس شاخص فانگر PMV برای گروه مشخّص برآورد شد. در مرحلة دوم 24 سناریوی پیشنهادی با توجّه به نحوة ترکیب توده و فضا و جهت قرارگیری، شبیه‌سازی شد تا از طریق مقایسة آسایش حرارتی مناسب‌ترین شکل شهری از نظر هم‌جواری توده و فضا و چینش قطعات و جهت‌گیری برای شرایط آب و هوایی یزد شناسایی شود. نتایج نشان می‌دهد شکل شهری حیاط مرکزی با جهت‌گیری شمال‌غربی-جنوب شرقی مناسب‌ترین شکل شهری برای شهر یزد است و حداکثر شرایط آسایش حرارتی را برای عابران پیاده فراهم خواهد کرد.

واژگان کلیدی

شکل کالبدی شهری، خرده اقلیم، فضاهای شهری، آسایش حرارتی، یزد