بهار   1396 - شماره (27)

بررسی امکان استفاده از قطعات موسیقایی به عنوان منبع تولید ایدة فرم کالبدی (مطالعة موردی: الگوسازی کالبدی قطعه کرشمه از دستگاه چهارگاه)   

نویسندگان:

ناجی پژمان ضیایی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

محمد نقی زاده استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران (نویسنده مسئول Dr_mnaghizadeh@yahoo.com)

سیدمصطفی مختاباد گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنر و معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

صفحات از: 67 - 76

 تعداد بازدید:  149    تعداد دانلود:  125

چکیده

فرم کالبدی به عنوان عنصری کارآمد، حامل اطلاعات ارزش مندی است که به صورت مستقیم و یا از طریق ترجمه قابل دسترسی است. شکل‌گیری فرم نیز خود حاصل فرایند‌های پیچیده‌ای است که هر یک با رویکردی متفاوت به موضوع طرّاحی می‌پردازند. گوناگونی منابع الهام در الگوسازی کالبدی و کمبود رویکرد علمی در بسیاری از آنها، عدم اطمینان به فرایندهای تولید فرم و محصول به دست آمده از آنها را به همراه داشته است. تلاش‌های بسیاری از سوی صاحب‌نظران برای گسترش منابع تولید ایدة شکلی در طرّاحی برای بهینه کردن محصول و هماهنگی آن با بستر طرح صورت گرفته است. این پژوهش با هدف معرفی موسیقی به عنوان منبعی ارزش مند برای تولید ایدة شکلی، به دنبال پاسخ به چگونگی ترجمة متناظر مؤلّفه‌های موسیقایی به عناصر کالبدی است. برای این منظور با بررسی میزان همبستگی میان متغیّرهای موجود در دو حوزة فرم و موسیقی، امکان ترجمة مؤلّفه‌های متناظر سنجیده شده و بر پایة آن بازنمایی بصری فرم موسیقایی مورد مطالعه قرار گرفته است. به واسطة جلوگیری از اعمال نظر و تحلیل کاربر و هم چنین گسترش شمول کاربرد، در مدل پیشنهادی مؤلّفه‌های فیزیکی که دارای تعریف ثابت و مشخّص هستند، در هر دو حوزة فرم و موسیقی به صورت یک به یک و یا در صورت امکان به چند مؤلّفة متناظر ترجمه شده‌‌اند. فرایند این پژوهش به ایجاد دستور زبان تولید فرم بلاواسطه از موسیقی انجامیده و برای آزمودن شیوة پیشنهادی قطعة کوتاه کرشمه از دستگاه چهارگاه یکی از دستگاه‌های موسیقی سنّتی ایران، که دارای نوانس‌های متنوع است برای ترجمة متناظر به فرم کالبدی استفاده شده است. مطالعة نتیجه به کارگیری این دستور زبان نشان می‌دهد، محصول ایجاد شده با توجّه به تعریف مؤلّفه‌های ساختاری ایجاد فرم، از قابلیّت مناسبی برای تولید کانسپت فرم‌های معماری و یا شهرسازی برخوردار است.

واژگان کلیدی

الگو سازی، فرم کالبدی، ترجمه متناظر، مؤلّفه های موسیقی، عناصر شکلی