پاییز   1389 - شماره (1)

مبانی شكل گيری و اصول سازمان يابی كالبدی شهر اسلامی   

نویسندگان:

جابر دانش مربی پژوهش پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماري جهاد دانشگاهی (نویسنده مسئول danesh@icas.ir)

صفحات از: 15 - 32

 تعداد بازدید:  199    تعداد دانلود:  85

چکیده

شهرها و مجتمع‌های زیستی از جملة بارزترین و ملموس‌ترین جلوه‌های فرهنگ بشری است که با ارائه فضاهایی عینی و قابل ادراک، بسیاری از مؤلفه‌های فکری و ذهنیِ متأثر و منتج از آن را بیان می‌کند. علاوه بر این نوع ارتباط، فضاهای شهری، محیطی فرهنگ‌ساز و تأثیرگذارند که می‌توانند در شکل‌گیری نظامِ زیرساختی و ذهنیِ جامعه اثربخش باشند. شهرهای اسلامی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. آن چه اين مقاله در پي آن است، تحليل مبانی شکل‌گیری و اصول سازمان‌يابي شهرهای سنتیِ اسلامی است که در راستای دستیابی به آن، پیشینة تاریخی شهرهای اسلامی، خصوصیات کالبدی و عوامل مؤثر در شکل‌گیری آنها مورد بررسی و تحليل قرار گرفته است. این تحلیل در تبيين مباني انتظام و شكل‌گيري شهرهاي اسلامي، با طرح بُعد معناگرا و عرفانی فرهنگ و هنر اسلامی در بنیاد و حیات کالبد شهری، اصول وحدت گرای فرهنگ دینی در انتظامِ هماهنگ، شهر اسلامی را مورد تأکید قرار داده است.

واژگان کلیدی

شهر اسلامی، انسجام شهری، وحدت، معنویت، انتظام هماهنگ،