زمستان   1395 - شماره (26)

ارزيابي و سنجش عوامل مؤثر بر ايجاد حس مکان در مراکز محلّه هاي شهري (مطالعة موردي: مراکز محلّه هاي شيخداد و شهرک دانشگاه در شهر يزد)   

نویسندگان:

مهدی منتظرالهجه استاديار گروه شهرسازي دانشکده هنر و معماري دانشگاه يزد (نویسنده مسئول montazer@yazd.ac.ir)

مجتبی شریف نژاد مربي گروه شهرسازي دانشکده هنر و معماري دانشگاه يزد

سهیلا دهقان کارشناس شهرسازي، دانشکده هنر و معماري، دانشگاه يزد

صفحات از: 43 - 54

 تعداد بازدید:  22    تعداد دانلود:  46

چکیده

محلّه هاي شهري در گذشته بستر شکل گيري مراکزي در دل خود به عنوان مکان هايي واجد هويّت و معنا بوده که از توانايي بالايي براي برقراري تعامل بين انسان با محيط و انسان با انسان برخوردار بودند. حال آن که امروزه به تبعيت از الگوي شهرسازي غربي و نيز به کارگيري گونه هاي فاقد معنا در ايجاد محلّه ها منجر به ناديده گيري هويّت و هم چنين کنار گذاشتن اصول مکان سازي شده است. حس مکان به عنوان يکي از مهم ترين متغيرهاي کيفي محيط ها و محلّه هاي شهري، ارتباطي بين انسان و مکان است و باعث دادن شخصيت و هويّت به مکان مي شود، توجّه به اين مفهوم در محلات مسکوني جديد بدون سابقه تاريخيِ معطوف به فراهم آوردن کيفيات متعدّدي هم چون هويّت، سرزندگي، خاطره انگيزي، ايجاد حس تعلق، دل بستگي مکاني و غيره است. امروزه توجّه نکردن به ايجاد فضاهايي براي مردم در عرصه هاي عمومي محلّه هاي جديد که واجد حس مکان و پيوند با گذشته باشد، موجب بي هويّتي، کاهش حس تعلق ساکنان به محل سکونت و پايين بودن ميزان تعاملات اجتماعي و به دنبال آن انواع آسيب هاي اجتماعي گرديده است. هدف اين پژوهش بررسي مفهوم حس مکان در مراکز محلّه هاي تاريخي و معاصر و شناسايي عوامل مؤثر بر ايجاد و ارتقاي آن در اين محيط ها است. براي اين منظور، دو نمونه از مرکز محلّه هاي شهر يزد، يکي در بافت تاريخي و ديگري در بافت جديد شهر انتخاب و موردمطالعه قرار گرفتند. روش پژوهش همبستگي و از آزمون هاي آماري کولموگراف اسميرنف، رگرسيون چندگانه و آزمون همبستگي پيرسون براي تعيين رابطه و شدت و جهت رابطه بين متغيرهاي مستقل و وابسته استفاده شده است. بر اين اساس ده فرضيه تدوين و در نمونه هاي مطالعاتي مورد آزمون قرار گرفته اند. مطابق با نتايج به دست آمده متغيرهاي هويّت در محلّه تاريخي و کيفيت هاي فضايي در محلّه جديد بالاترين ميزان همبستگي را با ميزان حس مکان در مراکز محلّه ها دارند.

واژگان کلیدی

مرکز محله، حس مکان، بافت تاريخي، بافت جديد، شهر يزد