پاییز   1395 - شماره (25)

تحلیلی بر بافت های سنتی و جدید و ارائه شاخص های بومی برنامه ریزی توسعه شهری (مطالعه موردی؛ بافت تاریخی و شهرک امیرکبیر اراک)   

نویسندگان:

حمیدرضا تلخابی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران

علی شماعی دانشیار دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران (نویسنده مسئول shamaiali@yahoo.com)

زهره داودپور استادیار دانشکده معماری و شهرسازی ، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین

اصغر شکیبایی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران

صفحات از: 71 - 82

 تعداد بازدید:  229    تعداد دانلود:  108

چکیده

هدف این پژوهش بررسی و تحلیل نمونه ای از محلات بافت تاریخی و بافت جدید شهر اراک و تطابق آن با معیارهای شهر ایرانی - اسلامی و رشد هوشمند به‌منظور دستیابی به شاخص های شهرسازی بومی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی با بهره گیری از مدل ANP است. جمع آوری داده ها به دو روش اسنادی و پیمایشی با استخراج معیارها و شاخص های مربوطه بوده و اولویت بندی، تدوین چشم انداز و ارائه راهبردها به‌منظور دستیابی به هدف پژوهش در بافت های موردمطالعه از طریق شاخص های تلفیقی صورت گرفته است. معیارهای استفاده‌شده در این پژوهش شامل فرایند مدیریت و برنامه ریزی، تراکم شهری، الگوی رشد کالبدی، ترکیب کاربری، انسان‌محوری، خدمات عمومی، حمل‌ونقل، ارتباطات، طراحی مناسب خیابان، فضای عمومی و... است. یافته ها و نتایج پژوهش گویای آن است که طراحی فضايي هسته تاریخی اراك برمبنای يك الگوي ايراني- اسلامي منطبق با اصول طراحی سازگار با محیط‌زیست، ترکیب کاربری ها، ارتباطات و انسان‌محوری، و خدمات و فضاهای عمومی مناسب شکل‌گرفته است، درحالی‌که محله جدید شهرک امیرکبیر تنها برمبنای نیاز سکونتی- خوابگاهی ساکنین و با لحاظ کردن بخشی از اصول تراکم، حمل‌ونقل و دسترسی، طراحی‌شده است. همچنین بر اساس نتایج مدل ANP مشخص گردید که معيارهاي اولويت دار تلفیقی- بومی به ترتيب شامل: برنامه ريزي هماهنگ با محيط  طبيعي، تركيب و تنوع كاربري ها، پیاده مداری، توزيع عادلانه کاربری های خدمات اجتماعی - فرهنگی و... از ضروریات برنامه ریزی توسعه شهری هستند. .

واژگان کلیدی

بافت‌های سنتی و جدید، شاخص‌های بومی، برنامه‌ریزی توسعه شهری، شهر اراک