پاییز   1395 - شماره (25)

کاربست مفهوم انعطاف پذیری در مدارس دورة اسلامی (مطالعة موردی؛ مدارس شهر قزوین)   

نویسندگان:

شیما فعلی دانش آموخته کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، گروه معماری، قزوین، ایران

حسین سلطان زاده دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، گروه معماری، تهران، ایران (نویسنده مسئول h72soltanzadeh@gmail.com)

صفحات از: 17 - 28

 تعداد بازدید:  238    تعداد دانلود:  109

چکیده

دانش در اسلام جایگاهی بلند دارد. از همین‌رو مسجد از دیرباز تاکنون در کنار کارکرد عبادت پروردگار، مکان گردهم‌آیی مسلمانان و کسب علم بوده است. اگر هستة مرکزی دانش اسلامی را در مساجد بدانیم، می‌توان مدارس علمی و دینی را در رابطة مستقیم با مساجد ـ چون شعبه‌هایی از آن هستة مرکزی ـ به‌شمار آورد. هم بدین دلیل است که معماری مدارس علمی در به معماری مساجد اسلامی شباهت دارد و در طول گذشت ایام، مساجد و مدارس با کاربری یکسان و مؤثر سهمی به‌سزا در نشر و ترویج مبانی معرفتی قرآن و اسلام داشته‌اند. این مقاله در نظر دارد تا با بررسی مدارس دورة اسلامی و ویژگی‌های آن به آزمون کیفیّت انعطاف‌پذیری در این مدارس بپردازد. روش تحقیق از حیث هدف، کاربردی و از بعد روش، توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر تحلیل محتوا است. هدف از این پژوهش کاربست کیفیّت انعطاف‌پذیری در مدارس دورة اسلامی و مقایسة تطبیقی آن است؛ به عبارت دیگر، این مقاله در نظر دارد تا کیفیّت انعطاف‌پذیری و مؤلّفه‌های آن را از بعد شکلی و عملکردی در مدارس دورة اسلامی مقایسه نماید. نمونة موردی مطالعه مدارس دورة اسلامی در شهر قزوین است.نتایج نشان می‌دهد که در مدارس دورة صفویّه تنوّع‌پذیری شکلی و تطبیق‌پذیری عملکردی و در مدارس دوره قاجار بیش تر تنوّع‌پذیری فرمی و شکلی مورد نظر بوده است. این نکته در پلان بنا و عملکرد داخلی بنا مشهود است.

واژگان کلیدی

انعطاف‌پذیری، مدرسه، دورة اسلامی، قزوین