بهار   1390 - شماره (3)

تجلّی مفهوم حرکت در معماری معاصر ایران   

نویسندگان:

محمدجواد مهدوی نژاد استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول Mahdavinejad@modares.ac.ir)

نوشین ناگهانی دانشجوی کارشناسی‎ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس

صفحات از: 21 - 34

 تعداد بازدید:  392    تعداد دانلود:  96

چکیده

«حرکت» یکی از مفاهیم بنیادین در معماری ایرانی- اسلامی است که معماران ایران زمین از گذشته‎های دور تا کنون تلاش کرده‎اند آن را در آثار معماری خود به کار گیرند. به وجود آمدن گرایش‎های جدید در معماری باعث شده توجّه به حرکت، در معماری معاصر نیز امتداد یابد. این مقاله كه منتج از پژوهشی با این عنوان است، با هدف بازشناسی ویژگی‎های مادی و معنوی مفهوم حرکت در معماری سنتی و اندیشه‎های ایرانی و تبیین کیفیّت تجلّی آن در آثار معماری معاصر ایران تدوین شده است. پرسش کلیدی آن است که حرکت در معماری سنّتی ایران دارای چه مشخّصه هایی است؟ و تجلّی مفهوم حرکت در معماری معاصر ایران چگونه بوده است؟ برای پاسخ‎گویی به این پرسش ها از روش مورد پژوهی با بهره گیری از راه کارهای ترکیبی و برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز از روش کتابخانه‎ای و میدانی اسفتاده گردید. بیست نمونه از آثار معماری معاصر ایرانی از میان آثاری که طراحان آن‎ها مفهوم حرکت را به عنوان ایدة اصلی در طرّاحی در نظر داشته‎اند، به عنوان نمونه و به صورت تصادفی انتخاب شدند. آثاری که هم از لحاظ کیفیّت طرّاحی در گروه آثار قابل توجّه در معماری معاصر باشند و هم مفهوم حرکت ایدة اصلی طرّاحی آن‎ها را تشکیل داده باشند. نتیجه آن که حرکت در دو قالب حرکت فیزیکی و حرکت معنایی در معماری سنّتی ایران قابل شناسایی است. حرکت فیزیکی با معیارهایی چون جابه‎جایی در فضا و ایجاد حرکت در چشم و حرکت معنایی با تأثیرگذاری بر احساس مخاطب قابل تحلیل است. این مفاهیم به عنوان معیارهای طرّاحی در آثار تحلیل شده نیز قابل مشاهده است و نوعی پیوستگی میان مفهوم فیزیکی و معنایی حرکت در آن‎ها وجود دارد.

واژگان کلیدی

حرکت، معماری ایرانی- اسلامی، معماری معاصر، معماری سنتی ایران،