بهار   1395 - شماره (23)

راهبردهای مرمّت در بافت های تاریخی شهرها با تأکید بر مدیریّت بحران زلزله (مطالعه موردی: محلّة سیروس تهران)   

نویسندگان:

حسین کلانتری خلیل آباد دانشیار پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماري جهاد دانشگاهى

ساناز صادقی کارشناس ارشد مرمّت بناها و بافت‌‌های تاریخی، دانشگاه هنر، تهران (نویسنده مسئول sa.sadeghi.a@gmail.com)

مهدی حقی کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری و پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

صفحات از: 61 - 74

 تعداد بازدید:  164    تعداد دانلود:  48

چکیده

بافت‌‌های تاریخی شهرهای ایران به دلیل ارزش‌‌های میراثی و نقشی که در تعیین هویّت این شهرها دارند، شایستة حفظ و نگهداری‌اند. این بافت‌‌ها هم‌چنین، در مقابل زلزله به شدّت ناپایدار و آسیب‌پذیرند. از این رو، توجّه به نقش و جایگاه مدیریّت بحران زلزله در تدوین و اجرای برنامه‌‌‌ها و طرح‌‌های مرمّت شهری در این مناطق ضروري است. در این باراه، شناسایی و تجزیه و تحلیل توان‌‌ها و محدودیّت‌‌‌های بافت تاریخی در برابر وقوع حادثه می‌‌تواند تأثیر بسزایی در جهت اتخاذ تصمیم‌های صحیح در امر برنامه‌ریزی و تعیین استراتژی‌‌های مناسبی داشته باشد که میان دو رویکرد مرمّت شهری و مدیریّت بحران مشترک هستند، تا از طریق تلفیق این دو رویکرد بتوان ضمن حفظ تمامی ارزش‌های درون بافت، میزان آسیب‌پذیري آن را در مقابل بحران زلزله کاهش داد. در پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با روش توصيفي- تحليلي، در ابتدا طبق مدل سوات به بررسی و تحلیل نقاط قوّت، نقاط ضعف، فرصت‌‌ها و تهدیدهای مدیریّت بحران در محلّة سیروس واقع در بافت تاریخی شهر تهران پرداخته شده است. سپس نتایج حاصله از پژوهش در قالب تدوین راهبردهایی که در زمینه‌‌های مختلف کالبدی، اجتماعی و اقتصادی منجر به به‌سازی محلّة سیروس و مدیریّت بهینه و سریع بحران زلزله در این بافت تاریخی می‌‌شوند، ارائه شده‌اند. برای جمع‌آوری داده‌‌ها از روش‌های كتابخانه‌ای و میدانی استفاده شده است. یافته‌‌های تحقیق حاکی از آن است که دو رویکرد مرمّت شهری و مدیریّت بحران، در مواجه با بافت‌‌های تاریخی اهداف و اصول مشتركی دارند. بدین ترتیب، به کارگیری راهبردهای مشترک میان این دو رویکرد در بافت تاریخی محلّة سیروس از یک‌سو به حفظ و احیای ارزش‌‌ها و بهبود شرایط زیستی در این محلّه منجر می‌‌شود و از سوی دیگر بر نظریّه‌‌های مدیریّت بحران مبنی بر کاهش آسیب‌پذیری در برابر زلزله منطبق است.

واژگان کلیدی

مرمّت شهری، مدیریّت بحران زلزله، بافت‌‌های تاریخی، مدل سوات، محلّة سیروس تهران