بهار   1395 - شماره (23)

بررسی تأثیر عوامل کالبدی شهری بر توسعة گردشگری مذهبی (مطالعه موردی؛ شهر شیراز)   

نویسندگان:

حمید آیتی استادیار و عضو هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاددانشگاهی (نویسنده مسئول Ayati1339@gmail.com)

فائزه خداکرمی کارشناس ارشد مدیریت گردشگری مذهبی، دانشگاه علم و فرهنگ

کامبیز ملایی مدیر مرکز تخصصی ارزیابی تاثیر اجتماعی و فرهنگی پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاددانشگاهی

آتوسا آفاق پور عضو هیأت علمی گروه معماری و منظر شهری، پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاددانشگاهی

صفحات از: 43 - 60

 تعداد بازدید:  234    تعداد دانلود:  91

چکیده

برخی از شهرهای کشور مانند مشهد، شیراز و قم، دارای ظرفیت‌های بسیار بالایی برای جذب گردشگران مذهبی هستند و می‌توانند هرساله سود کلانی از این راه عاید اقتصاد ملی نمایند. شهر شیراز، با کارکردهای متنوع مذهبی، زیارتی، تاریخی و تفریحی از زمینه مناسبی برای توسعه‌ گردشگری مذهبی به‌عنوان یکی از اشکال عمده‌ گردشگری برخوردار است؛ از این رو این مطالعه در نظر دارد به بررسی عوامل کالبدی (عینی- ذهنی) موثر بر توسعه گردشگری مذهبی در شهر ایرانی - اسلامی شیراز بپردازد. برای پرداختن به این مهم، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، میدانی و با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی، عوامل کالبدی موثر بر توسعه گردشگری مذهبی در دو دسته عینی (شامل چشم‌انداز مطلوب، قابلیّت دسترسی، خدمات و امکانات پشتیبانی و محصوریت) و ذهنی (مشتمل بر احساس آرامش، احساس امنیت، هویت مکان و لذت بصری) دسته‌بندی گردیده و اثرات آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که عوامل عینی نسبت به عوامل ذهنی از تاثیرگذاری بیش تری بر توسعه گردشگری مذهبی در شهر شیراز برخوردارند. از میان شاخص‌های تعریف شده مربوط به عوامل عینی، قابلیت دسترسی از بیشترین تاثیر برخوردار بوده در حالی که محصوریت شاخص موثری شناخته نشده است. همچنین از میان شاخص‌های تعریف شده مربوط به عوامل ذهنی، دو شاخص آرامش و لذت بصری بیشترین تاثیر را داشته‌اند در حالی که امنیت به‌عنوان شاخصی موثر ردیابی نشده‌است. در مجموع، مدل مفهومی پژوهش با ضریب تعیین 0.745 مورد تایید قرار گرفت، بدین معنی که عوامل مورد اشاره در مدل توانسته‌اند تا حدود 75% سطح متغیر وابسته را تبیین نمایند.

واژگان کلیدی

توسعه گردشگری مذهبی، عوامل کالبدی، قابلیت دسترسی، محصوریت، شهر شیراز