بهار   1390 - شماره (3)

پدیدارشناسی هویّت و مکان در بافت های تاریخی   

نویسندگان:

محمدرضا پورجعفر استاد دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس

حسن علی پورمند استادیار دانشكده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس

حسین ذبیحی استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

لیلاسادات هاشمی دمنه کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

محسن تابان دانشجوی دکتری معماری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول mhsntaban@yahoo.com)

صفحات از: 11 - 20

 تعداد بازدید:  154    تعداد دانلود:  44

چکیده

با نگاهی به بافت های تاریخی، این نکته مشهود است که شکل گیری و حیات آن ها در تداومی تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و محیطی به صورتی هماهنگ و منسجم عیان گردیده است. ساکنان این بافت ها هویّت خود را از طریق ارتباطات اجتماعی و مشارکت در ایجاد این فضاهای ماندگار دریافت می نموده اند. تأثیر چنین مکان های ماندگاری در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی ساکنان، در مقطعی از حیات خود بر اثر تحوّلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نتیجة ورود تکنولوژی های جدید، جهانی شدن و تراکم فضا ـ زمان، کم رنگ شده است. با وجود مطالعات گسترده در زمینة نحوة تأثیر مفاهیم هویّت و مکان و ارتباط متقابل میان آن ها در بافت های تاریخی، رابطة روشنی میان آن ها ارائه نشده است. در حالی که با شناخت نحوة تأثیر و تأثّر چنین مفاهیمی می توان با پدیدة از دست رفتن هویّت در بافت های تاریخی و فقدان حضور آن در بافت های جدید مقابله کرد. در این مقاله، کوشش شده با شناخت ماهیّت هویّت و مکان، با بهره گیری از رویکردی پدیدارشناسانه ارتباط میان آن ها با نگاهی به بافت های تاریخی مورد مداقّه قرار گیرد و مدل مفهومی چگونگی شکل گیری هویّت مکانی در آن ها ارائه گردد. وجود ارتباط مستحکم و دو سویه میان سازمان ادراکی و نظم و تعیین فضای شهری، سبب افزایش خوانایی و بهبود سازمان ادراکی، تقویت ارتباط با فضای شهری، خوانش بهتر عناصر و مؤلفه های شهری، فهم روشن معنای مکان ها و تقویت هویّت فردی و اجتماعی خواهد شد.

واژگان کلیدی

هویّت، مکان، حسّ مکان، پدیدارشناسی، بافت تاریخی،