زمستان   1394 - شماره (22)

بازخوانی سازمان فضایی خانه بر اساس متون اسلامی به روش EBS و تطبیق آن با اولویت های روابط فضایی از دیدگاه الکساندر و لنگ   

نویسندگان:

راضیه لبیب زاده استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران (نویسنده مسئول r.labibzadeh@gmail.com)

عبدالحمید نقره کار دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایراندانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران

مهدی حمزه نژاد استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت

محمدعلی خانمحمدی استادیار دانشکده معماری دانشگاه علم و صنعت ایران

صفحات از: 5 - 22

 تعداد بازدید:  195    تعداد دانلود:  117

چکیده

پژوهش حاضر در جست وجوی چگونگی تأثیرگذاری روابط خانواده در اسلام بر روابط میان عرصه های عمومی، نیمه عمومی و خصوصی و استقرار فضاهای درونی خانه و تطبیق آن ها با نظریّه های رایج در تبیین این روابط فضایی است. از آن جا که غالب نظام طرّاحی و آموزش آن در کشور ما امروزه تحت تأثیر نظریّه های طرّاحی رایج جهان پیش می رود. هدف این تحقیق بررسی تطبیقی دو نمونه از مهم ترین این نظریّه ها با آموزه های اسلامی به منظور شناسایی میزان تطابق آن ها با فرهنگ دینی و اعتقادی جامعة ما و به تبع ارتقای طرّاحی خانه است. برای پاسخ گویی به مسألة فوق، روابط خانوادگی توصیف شده در متون اسلامی بررسی و سازمان فضایی مؤثّر بر آن به روش استدلال منطقی تنظیم و با پرسش از خبرگان طرّاحی خانه افزایش اعتبار یافته های حاصل از بررسی های استدلالی صورت گرفته است. سپس مدل ارزش های طرّاحی سازمان فضایی خانه مبتنی بر مؤلّفه های روابط خانوادگی، و براساس مدل سنجش رابطة محیط-رفتار راپاپورت ارائه شده است. نظریّه های کریستوفر الکساندر و جان لنگ به عنوان نظریّه های مطرح جهان در این حوزه بررسی، مدل سازی و اولویّت های روابط فضایی از دیدگاه آن ها استخراج و با دیدگاه اسلامی به صورت تطبیقی بررسی شده است. روش تحقیق در این مرحله توصیفی- تحلیلی، استدلالی و تطبیقی است. بررسی های تطبیقی تفاوت های آشکاری را میان سازمان فضایی خانه اسلامی با الگوهای مطرح جهانی نشان می دهد. اگرچه نظریّه های لنگ و الکساندر نیز به دلیل تفاوت در جهان بینی با یکدیگر تطابق ندارند، بیش ترین تمایزات دیدگاه لنگ با اسلام در عرصة نیمه عمومی وخصوصی و الکساندر با اسلام در عرصة عمومی و خصوصی است. عمدة این تفاوت ها به دلیل ارزش های خانوادگی و اهداف فرهنگی متفاوتی است که در اسلام مد نظر است. تحقق روابط خانوادگی در اسلام نیازمند تحوّل در سازمان فضایی خانه و تغییر در سبک زندگی است که می تواند تجلّی ارزش های فرهنگی مد نظر اسلام را در جامعه به دنبال داشته باشد.

واژگان کلیدی

آموزه های اسلام، خانواده، مدل ارزش های طرّاحی، سازمان فضایی خانه