پاییز   1394 - شماره (21)

آسیب شناسی شاخص سازی مفاهیم اسلامی در معماری اسلامی   

نویسندگان:

مهدی سعدوندی استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

محمد مهوش دانشجوی دکترای معماری اسلامی، دانشگاه هنر اصفهان (نویسنده مسئول )

صفحات از: 47 - 56

 تعداد بازدید:  208    تعداد دانلود:  108

چکیده

بیش تر تحقیقاتی که در معماری اسلامی صورت گرفته در حوزة نظری و مفاهیم کلی است. اما معماری اسلامی تحت تأثیر مفاهیم و ارزش های اسلامی شکل می گیرد و مفاهیم اسلامی اغلب انتزاعی اند؛ یعنی تنها تصوّری از آن ها در ذهن شکل می گیرد و تصدیق آن ها از طرف مقابل دشوار است، لذا بسیاری از آن مفاهیم بر اساس برداشت های متفاوت معماران تفسیر شده و در معماری مورد استفاده و ارزیابی قرار می گیرند. ولی اگر مفاهیم، معنای ثابتی نداشته باشند، غیر قابل سنجش و استفاده خواهند شد. این امر به نوبة خود به ناکارآمدی مدل های معماری اسلامی و بالتبع نارضایتی عمومی از آن خواهد انجامید. برای حرکت به سمت معماری اسلامی باید درکی از وضعیّت کنونی آن داشت و به ارزیابی، پیش بینی و برنامه ریزی آن پرداخت که بدون وجود شاخص امکان پذیر نیست. لذا شاخص سازی که به تبدیل مفاهیم ذهنی به عینی می پردازد، در معماری اسلامی ضروری به نظر می رسد. شاخص سازی از تحقیقات پیمایشی آغاز شده و در معماری و شهرسازی دارای سابقة نسبتاً طولانی است. البته در معماری و شهرسازی اسلامی نیز هر چند محدود ولی اقداماتی به منظور شاخص سازی صورت پذیرفته است. این مقاله به معرفی مختصر شاخص سازی و نیز آسیب شناسی شاخص سازی مفاهیم اسلامی در معماری اسلامی به روش توصیفی- تحلیلی می پردازد. نتیجة تحقیق نشان می دهد بسیاری از نواقص، به عدم شناخت مشخصات و ویژگی های شاخص از جمله غیر مفید بودن، عدم جامعیّت، عدم بررسی اعتبار و پایایی شاخص ها و نیز عدم رعایت کامل فرایند شاخص سازی از جمله وزن دهی آن ها برمی گردد.

واژگان کلیدی

شاخص، شاخص سازی، مفاهیم اسلامی، معماری اسلامی.