تابستان   1394 - شماره (20)

طراحی الگوی فرایندی نظام برنامه ریزی فرهنگی شده در شهر اسلامی- ایرانی با رویکرد آینده پژوهی   

نویسندگان:

محمدرحیم عیوضی استاد دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) (نویسنده مسئول eivazi@soc.ikiu.ac.ir)

ناصر براتی دانشیار شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین الملل امام خمینی، قزوین، ایران

احمد پوراحمد استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

عین اله کشاورز ترک دکتری آینده پژوهی، استادیار دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) (نویسنده مسئول )

صفحات از: 5 - 16

 تعداد بازدید:  222    تعداد دانلود:  80

چکیده

آینده‏پژوهی ارتباطی دو سویه ای با انسان شناسی، جامعه شناسی و فرهنگ ملّت‏ها دارد. از این حیث ریشه یابی نسبت بین برنامه ریزی و فرهنگ در نظام توسعه شهری با رویکرد آینده پژوهی ضرورت می یابد. هدف از تشریح این نسبت نیز چشم انداز آینده ای مؤیّد نظام شهری با مختصات و نماد های اسلامی - ایرانی است. با توجّه به هدف مقاله که تبیین جایگاه برنامه ریزی فرهنگی شده در شهر اسلامی - ایرانی است، روش تحقیق کیفی ـ کمّی برای آن برگزیده شده است. پژوهش حاضر دارای دو بخش اصلی است، در گام اول مبانی روش شناختی تدوین الگوی بومی بر مبنای پیوند فرهنگ و برنامه ریزی تدوین شده است. بر مبنای رویکرد برنامه ریزی فرهنگی شده نیازمند ایجاد ساختارهای جدید در نظام برنامه ریزی شهری و منطقه ای هستیم. این ساختارها در ابعاد سطح کلان شامل تدوین نقشة مهندسی فرهنگی کشور و رصد فرهنگی بر مبنای مزیّت های منطقه ای است. سطح تحلیل شهر نیازمند برنامه جامع با رویکرد آینده پژوهی است که نظام مدیریّت شهری نیز باید با آن منطبق و چشم انداز شهر بر اساس مبانی سیستم فرهنگی شده تدوین شود. ورود فرهنگ در متن برنامه ریزی در سطوح مکانی و مقیاس های مختلف زمانی می تواند به تحقق الگوی اسلامی- ایرانی کمک نماید. سپس در گام دوم، کاربرد مبانی و روش های آینده پژوهی در راستای تدوین الگوی فرایندی سیستم برنامه ریزی فرهنگی شده در نظام توسعة شهری بر مبنای مدل یابی ساختاری تفسیری، تجویز شده است . در این الگو، ضعف نظام برنامه ریزی شهری بر مبنای عدم توجّه به دو مؤلّفة فرهنگ و آینده پژوهی تحلیل و سپس ارتباط و پیوند سطح تحلیل شهری، منطقه ای و ملّی در گام هایی مشخّص و تبیین شده است.

واژگان کلیدی

آینده پژوهی، سیستم برنامه ریزی فرهنگی شده، شهر اسلامی - ایرانی، مدل سازی ساختاری تفسیری.