زمستان   1393 - شماره (18)

تحلیل منظر شهری تاریخی سلطانیه بر اساس توصیه نامه 2011 یونسکو (مطالعة موردی: محور حدفاصل گنبد سلطانیه تا مقبره ملاحسن کاشی)   

نویسندگان:

سیدحسن تقوایی دانشیار گروه معماری منظر، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی

مهری مطهری راد کارشناس ارشد معماری منظر، دانشگاه شهید بهشتی تهران (نویسنده مسئول m.motahari.r@gmail.com)

صفحات از: 13 - 24

 تعداد بازدید:  148    تعداد دانلود:  33

چکیده

سلطانیه جزو مناطق بی نظیر ایران و حتی جهان است که آمیختگی ارزش های تاریخی، فرهنگی و محیط طبیعی را یک جا به نمایش می گذارد. محوطة تاریخی سلطانیه به عنوان یکی از معدود آثار باقی مانده از تمدن ایلخانان شامل اثر میراث جهانی گنبد سلطانیه و سایر عناصر تاریخی و طبیعی ارزش مند مجاور آن بویژه چمن تاریخی سلطانیه می شود. در دهه های اخیر، گسترش نامناسب شهری سبب بروز برخی مسایل و ناهنجاری های بصری و محیطی در منظر شهری تاریخی سلطانیه شده که در مواردی نیز بعضی قابلیّت های تاریخی، طبیعی و فرهنگی آثار و مناظر را با تهدید مواجه کرده است. در این مقاله تلاش شده ضمن ارائة نتایج پژوهش انجام گرفته در زمینة بهبود کیفیّت منظر شهری تاریخی سلطانیه، به اهمیّت نقش منظر پیرامون آثار ثبت جهانی به عنوان موضوعی مؤثّر در بهبود کیفیّت منظر شهری تاریخی توجّه شود. بر این اساس، روش کار بر مطالعة میدانی و اسنادی بویژه بهره گیری از توصیه نامه 2011 یونسکو در بررسی توصیفی- تحلیلی بخشی از منظر محوطة تاریخی سلطانیه است. در این مورد، نخست مفهوم رویکرد منظر شهری تاریخی و لایه های سازنده آن بررسی شده است. سپس با بسط و تطابق آن به منظر شهری تاریخی سلطانیه، فعالیت های انسانی ـ اجتماعی، جلوه های بصری محیط، کیفیّت و قدمت شبکه راه های موجود، مزارع و شبکة کرت بندی آن، شبکة آبی، کانون های تاریخی، محدوده های حفاظت حریمی و هم چنین مواضع دارای قابلیّت فضاسازی و استقرار فعالیّت به عنوان اصلی ترین عناصر سازندة منظر شهری تاریخی و قابلیّت های این شهر مورد شناسایی قرار گرفته است. نتیجه نهایی پژوهش تاکید دارد این عناصر در ارتباط با هم منظر شهری تاریخی را، به طور یک پارچه و به عنوان نوعی هویّت و ارزش معرفی می کند و در بر گیرنده جداول و نقشه های تفکیکی از لایه های سازنده منظر شهری تاریخی در حوزه جنوبی گنبد سلطانیه و محور حدفاصل گنبد تا مقبره ملاحسن کاشی است که با تکیه بر تحلیل داده ها و بررسی های میدانی استخراج شده اند.

واژگان کلیدی

محوطه های میراث جهانی، منظر شهری تاریخی، توصیه نامه 2011یونسکو ، سلطانیه، مقبرة ملاحسن کاشی.