پاییز   1393 - شماره (17)

کنکاشی در بازار قیصریّة لار با هدف ریشه یابی دورة ساخت بنا مقایسه تطبیقی بازار قیصریّه لار و بازار زرگران بخارا   

نویسندگان:

محمد علی آبادی استادیار معماری، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری، شیراز، ایران (نویسنده مسئول aliabadi@shirazu.ac.ir)

فروغ سلمانپور کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری، شیراز، ایران

صفحات از: 63 - 74

 تعداد بازدید:  146    تعداد دانلود:  32

چکیده

بازارهای ایرانی یکی از مهم ترین بخش های تشکیل دهندة ساختار شهر در شهرهای تاریخی و فرهنگی باستان بوده اند. این بازارها علاوه بر تأثیرگذاری بر ساختار کلی شهر و شکل گیری محلّه ها، به عنوان یکی از مظاهر مهم معماری، در میان مردم از اهمیّت برخوردار بوده و در جهان نام آور شده اند. به دلیل ویژگی های منحصر به فردی که بازار قیصریّه لار نسبت به دیگر بازارهای برجای مانده از دوران کهن دارد، بررسی عمیق تر و موشکافانه تر آن ضروری به نظر می رسد. هدف از این مقاله دست یافتن به قدمت این بنای ارزش مند است؛ چراکه تاکنون بررسی جامعی در مورد تاریخ دقیق ساخت بنا صورت نگرفته است و تمام تاریخ های ذکر شده بر پایة حدس و گمان های شخصی استوار است. نتیجة به دست آمده کمک بسیاری به بازشناسی جایگاه و پیشینة تاریخی شهر لار، هم چنین میزان اهمیّت و رونق آن در زمان های گذشته خواهد کرد. برای دست یابی به این هدف از روش ترکیبی(توصیفی و تاریخی-تطبیقی) بهره گرفته شده است. ابتدا با مطالعات کتابخانه ای و بررسی اسناد تاریخی، شیوة شکل گیری بازارها در ادوار مختلف و مشابهت آن ها با بازار لار از جهت موقعیّت شهری و بستری که بازار در آن شکل گرفته و نیز از نظر ساختار و هندسه بنا بررسی شده است. به دلیل شباهت بسیار معماری بازار لار به شیوة معماری دورة تیموری، تمرکز خود را بر بازشناسی عناصر شاخص این دوره در بنای بازار قرار دادیم. به همین دلیل ابتدا شاخصه های معماری دورة تیموری که در بازار لار وجود دارد، مورد کنکاش قرار گرفت. در ادامه به مقایسة تطبیقی میان بازار لار و بازرا بخارا، که آن هم متعلّق به دورة تیموری است، پرداخته شد. نتایج حاصله نشان می دهد که ساخت و پیکربندی عناصر فضایی بازار لار کاملاً با شیوه های به کار رفته در دورة تیموریان، مطابقت دارد. به بیان دیگر تمام ویژگی های بارز این دوره به شیوه ای اعلا در بازار لار نمود یافته است.

واژگان کلیدی

بازار ایرانی، بازار قیصریة لار، معماری تیموری، بازار بخارا.