پاییز   1393 - شماره (17)

هنرهای تزئینی و پدیده های شگرف گج بری در معماری ایران   

نویسندگان:

حسین زمرشیدی دانشیار دانشگاه شهید رجایی (نویسنده مسئول )

صفحات از: 19 - 34

 تعداد بازدید:  183    تعداد دانلود:  52

چکیده

معماری ایران از تاریخ، حكمت، اصول و بویژه پدیده های شگرف هنرهای معنوی سخن می گوید. این معماری در ادوار اسلامی، رشد فراوانی - در تمام شئون با هنرهای وابسته مانند هنر گچ بری - داشته است. در مجموع هنرهای وابسته به معماری ایران، بخصوص پدیدة گچ بری های بسیار باقاعده، زینت بخش داخلی بناها بوده و در برخی موارد سبب زیباسازی نماهای مسكونی بیرونی و اندرونی، هم چون منازل دورة قاجاریّه در كاشان و دیگر مناطق شده است. این هنر نقوش گوناگونِ اسلیمی، ختایی، پیچك های افشان و بسیاری دیگر از انواع «هفت قلم خط و شاخه های آن را برای معماری ایرانی و اسلامی به ارمغان آورده است. این بررسی براساس روش توصیفی - تحلیلی تاریخی به ثمر رسیده است. اطلاعات از مطالعات كتابخانه ای و مشاهده و تجارب میدانی نیز حاصل شده است. نتیجه این كه از هنر بدیع گچ بری می توان هم برای زیباسازی آثار اسلامی امروزی و هم بناهای مسكونی و غیره بهره فراوان برد. به طور خلاصه، هنر گچ بری با تلفیق آینه كاری شاخة دیگری از این هنر را به وجود آورد و در مجموع، دو هنر آینه كاری و گچ بری به شكل گود و برجسته و در مواردی با آینة الوان، فلسفه و حكمت وافری از جذابیّت زیبایی و زیباشناسی را برای آثار معماری ایرانی و اسلامی به ارمغان آورده است.

واژگان کلیدی

نقش مایه های دورة سلجوقی، مینوتكاری، گچ بری منقوش، تُنگ بُری، مجسمة ملائك گچی.